Το Google Summer of Code δίνει ευκαιρία σε φοιτητές ή νέους προγραμματιστές να κάνουν μια καλοκαιρινή πρακτική σε ένα project ανοιχτού κώδικα. Διαλέγεις έως τρεις οργανισμούς από τη λίστα των συνεργαζόμενων και στέλνεις μια γραπτή πρόταση για το πώς θα έλυνες ένα πρόβλημά τους. Ο οργανισμός διαλέγει με ποιους υποψήφιους θέλει να δουλέψει, και η Google εγκρίνει τα τελικά project. Έχοντας εγκριθεί λοιπόν, εξασφάλισα μια τρίμηνη εξ αποστάσεως πρακτική, η οποία μου δίνει την ευκαιρία να μάθω και να συνεργαστώ με μέντορες τους maintainers του οργανισμού, την ομάδα του OpenCouncil.

Τι υπάρχει ήδη

Υπάρχουν ελεύθερα (ανοιχτού κώδικα) και κλειστά μοντέλα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για ASR (Αutomatic Speech Recognition). Έπειτα από benchmarks 1 (δοκιμές) σε παλιότερες συνεδριάσεις δημοτικών συμβουλίων όπου είναι γνωστό και διορθωμένο το κείμενο του ήχου της συνεδρίασης, η ομάδα του OpenCouncil επέλεξε να χρησιμοποιεί ένα κλειστό μοντέλο, το Scribe v2 της Eleven Labs, καθώς αυτό απέδωσε καλύτερα, δηλαδή έκανε λίγοτερα λάθη απομαγνητοφώνησης, μετρημένα στα πραγματικά δεδομένα του OpenCouncil. Παρακάτω εξηγείται πιο αναλυτικά πώς βγαίνει το ποσοστό λαθών.

Το καλύτερο ελεύθερο ASR μοντέλο λέγεται Whisper και είναι της OpenAI. Αυτό, χωρίς ειδική εκπαίδευση στα ελληνικά, παράγει ένα μέτριο αποτέλεσμα. Ένα ελληνικό πιο ειδικά εκπαιδευμένο (fine-tune) που δοκιμάσαμε δεν ανταποκρίθηκε στον δικό μας ήχο και απέδωσε 3 φορές χειρότερα από το Whisper.

Στο τεστ που τρέξαμε το Whisper έκανε λάθος 15 λέξεις στις 100, ενώ το καλύτερο κλειστό μοντέλο 13. Αυτή τη μικρή διαφορά θέλουμε να κλείσουμε. Δεν του λείπουν, λοιπόν, τα ελληνικά, λείπουν όμως τα εξής: η ανοχή στον θόρυβο της αίθουσας, στον κόσμο που μιλάει ο ένας πάνω στον άλλον, στην νομικίστικη ορολογία, τα ονόματα, οι αριθμοί αποφάσεων και ΦΕΚ. Εκεί σκοντάφτει κάθε γενικό σύστημα, κι εκεί έρχεται το project μου, το fine-tuning ενός ελεύθερου μοντέλου πάνω στις πραγματικές ομιλίες των ελληνικών δημοτικών συμβουλίων.

Πώς απομαγνητοφωνεί το OpenCouncil

Το OpenCouncil παίρνει τον ήχο μιας συνεδρίασης και βγάζει απομαγνητοφώνηση, ομιλητές και θέματα, ώστε να μπορεί κανείς να ψάξει τι ειπώθηκε και ποιος το είπε. Η διαδικασία περνάει από τρία στάδια:

1. Μοντέλο αναγνώρισης ομιλίας ASR: Γράφει το αρχικό κείμενο.

2. Καθάρισμα με γλωσσικό μοντέλο LLM (σαν το ChatGPT): Πιάνονται κοινά λάθη στη γραμματική, τη σύνταξη και τη στίξη, φτιάχνονται τα ομόηχα και διορθώνονται ονόματα δημοτικών συμβούλων (αν το προηγούμενο μοντέλο τα έγραψε λάθος), με στόχο να μην αλλάζει το νόημα.

3. Ανθρώπινη Διόρθωση: Στο τέλος, ένας άνθρωπος ακούει ολόκληρη την συνεδρίαση και διορθώνει ό,τι ξέφυγε.

Το καθάρισμα με LLM βοηθάει, αλλά έχει ένα όριο που με απασχόλησε εξαρχής: δεν ακούει τον ήχο, βλέπει το παραγόμενο κείμενο και το διορθώνει. Αν το ASR άκουσε λάθος ένα όνομα κι έγραψε κάτι άσχετο, το LLM δεν έχει από πού να το πιάσει. Το πραγματικό κέρδος είναι να βελτιώσουμε το ίδιο το «αυτί».

Και εδώ είναι το ωραίο: όλες αυτές οι αλλαγές (του LLM και των ανθρώπων) κρατιούνται σε αρχείο. Έχουν μαζευτεί γύρω στις 300.000 διορθώσεις. Από αυτές αποφασίσαμε να προσπαθήσουμε να εκπαιδεύσουμε το υπάρχον ελεύθερο μοντέλο, ώστε να προσαρμοστεί και να τις αποδίδει πιο σωστά από μόνο του. Γι’ αυτό φτιάχνουμε δικό μας dataset.

Πώς αξιολογούνται τα μοντέλα

Για να ξέρουμε αν όντως βελτιώθηκε κάτι, θέλουμε έναν αριθμό που να συγκρίνεται. Αυτός είναι το WER (Word Error Rate), δηλαδή το ποσοστό των λέξεων που βγαίνουν λάθος (όσο πιο χαμηλό, τόσο καλύτερα).

Είναι ατελές —μετράει το «και» αντί «κι» όσο κι ένα λάθος επώνυμο— αλλά χρησιμοποιείται ευρέως στη βιβλιογραφία, επομένως μπορούμε να συγκρίνουμε άμεσα κάθε μοντέλο και πάροχο. Κι επειδή κάθε φορά θα εξετάζουμε την απόδοση του μοντέλου σε νέα, πιο πρόσφατα, δημοτικά συμβούλια, αυτό το ποσοστό είναι αναμενόμενο να βγαίνει διαφορετικό σε κάθε τρέξιμο. Επομένως, ο πιο τίμιος δείκτης δεν είναι ένα σκέτο νούμερο· είναι πόσο βελτιώνεται το fine-tuned μοντέλο σε σχέση με το αρχικό.

Πώς θα εκπαιδεύσουμε το μοντέλο

Για εκπαίδευση χρειάζεσαι πολλά, καθαρά ζευγάρια ήχου και σωστού κειμένου: έναν ήχο και ένα κείμενο που να λέει στο μοντέλο «έτσι θέλω να μου το αποδώσεις». Τα έχουμε ήδη μέσα στο OpenCouncil, αλλά ανακατεμένα.

Στην πορεία, με την ομάδα φτιάξαμε και χρησιμοποιήσαμε ένα μικρό εργαλείο: μια web εφαρμογή στην οποία ακούμε λίγα δευτερόλεπτα ήχου ενώ βλέπουμε δίπλα-δίπλα το πριν και το μετά της διόρθωσης. Για κάθε ζευγάρι ήχου - κειμένου, διαλέγουμε Συμπερίληψη ή Αποκλεισμός — φιλτράροντας έτσι τα εκατοντάδες χιλιάδες ζευγάρια που διατηρεί το OpenCouncil σε ένα μικρότερο σύντολο το οποίο θεωρούμε πιο “εκπαιδευτικό” για τον σκοπό του fine tuning.

Για να μη χαρακτηρίζονται όλες οι διορθώσεις ως ίδιες, τις χωρίσαμε σε κατηγορίες:

• Καθαρά ακουστικά λάθη: Το μοντέλο άκουσε μια λέξη σαν άλλη, του ξέφυγε μια λέξη, ή έγραψε μία που δεν ειπώθηκε ποτέ.

• Ονόματα: Πρόσωπα, περιοχές, φορείς, ακρωνύμια όπως η ΔΕΥΑ. Για ένα δημοτικό συμβούλιο είναι σημαντικά και επαναλαμβανόμενα.

• «Γραφιστικές» διορθώσεις: Στίξη, κεφαλαία, μικροαλλαγές ύφους που δεν αλλάζουν τι ειπώθηκε.

Σημείωση: Οι πρώτες δύο ομάδες μαθαίνουν στο μοντέλο να ακούει καλύτερα. Οι «γραφιστικές» όχι (περίπου το 1/3 των διορθώσεων αφορούσε στίξη ή κεφαλαιοποίηση), οπότε τις δώσαμε λιγότερη σημασία, γιατί δεν διδάσκουν τίποτα στο «αυτί».

Κάποιες διορθώσεις ήταν λίγο ασυγχρόνιστες. Κάναμε λοιπόν και μικρές χειροκίνητες διορθώσεις στον συγχρονισμό, ώστε ο ήχος να ταιριάζει ακριβώς στο κείμενο. Έτσι ανακαλύψαμε και διάφορες περιπτώσεις προφοράς που σίγουρα θα βοηθήσουν το μοντέλο.

Τι μαζέψαμε τον πρώτο μήνα:

• Το review έτρεχε για ένα μήνα καθημερινά. Πάνω από 10.000 διορθώσεις έχουν περάσει από ανθρώπινη κρίση.

• Κρατήσαμε τις καλύτερες, γύρω στις 5.000.

• Το υλικό καλύπτει 544 ομιλητές σε 10 διαφορετικές πόλεις.

Το dataset έχει κάτι που δεν βρίσκεις συχνά ελεύθερα: πραγματικές ανθρώπινες διορθώσεις, όχι crowd-sourced αναγνώσεις σε στούντιο. Θα θέλαμε να το έχουμε δημοσιεύσει στο Hugging Face, αλλά για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων ψάχνουμε τον σωστό τρόπο ώστε να γίνει αυτό.

Spoiler: Ένα πρώτο, πρώιμο fine-tune

Τρέξαμε ήδη ένα πρώτο fine-tune, νωρίς και πρόχειρα: whisper-large-v3 με τεχνική LoRA (που εκπαιδεύει μόλις το 0,5% των βαρών και χωράει σε μία κάρτα γραφικών), πάνω στις επιλεγμένες διορθώσεις, με δύο ολόκληρες πόλεις κρυμμένες για τεστ.

Τα πρώτα σημάδια ήταν αρκετά ενθαρρυντικά ώστε να συνεχίσουμε. Δεν θα μοιραστώ νούμερα ακόμη, καθώς το δείγμα ήταν μικρό, αλλά το πρώτο σήμα είναι θετικό. Τον Ιούλιο επικεντρώνομαι στη διαδικασία του fine-tuning.

Subscribe now

Τι ακολουθεί

• Χωρισμός δεδομένων: Το τελικό test θα είναι τα πρόσφατα συμβούλια (από Ιούνιο και μετά, ενώ το project ξεκίνησε τον Μάιο). Έτσι το test μένει καθαρό, χωρίς κίνδυνο να ξαναδεί το μοντέλο κάτι που είδε στην εκπαίδευση.

• Ισορροπία Dataset: Στις 5.000 επιλεγμένες δύσκολες διορθώσεις θα προσθέσουμε άλλες τόσες διασκορπισμένες μέσα από το δείγμα, και γύρω στις 20.000 κανονικές ομιλίες που δεν είχαν λάθη, ώστε το μοντέλο να μη “ξεχάσει” την καθημερινή ομιλία.

• Diarization (”Ποιος μιλάει πότε”): Ερευνούμε αν ο καλύτερος διαχωρισμός ομιλητών βοηθάει και την ίδια τη απομαγνητοφώνηση.

• Επικάλυψη ομιλίας: Προσθέτουμε πεδίο για τις στιγμές που ακούγεται δεύτερος άνθρωπος από πίσω. Πώς εκπαιδεύεται το Whisper εκεί; Είναι ένα ανοιχτό ερώτημα.

• Εναλλακτικές επιλογές: Αν περισσέψει χρόνος, θέλουμε το Whisper να κρατάει 2-3 εναλλακτικές εκδοχές του τι άκουσε σε μια δύσκολη λέξη μαζί με έναν βαθμό σιγουριάς, ώστε το επόμενο στάδιο (LLM) να ξέρει πού να κοιτάξει.

Τα 774 άρθρα του αφορούν κυρίως το πώς δουλεύει εσωτερικά ένας δήμος - τα βασικά τα έχουμε εξηγήσει εδώ:

Ο νέος κώδικας έχει θετικό πρόσημο: δεκάδες σκόρπιοι νόμοι μπαίνουν τώρα κάτω από την ίδια στέγη, σε ένα ενιαίο κείμενο. Περισσότερη οργάνωση, λιγότερη πολυνομία. Όπως σε κάθε τομέα, έτσι κι εδώ, ένα ενιαίο πλαίσιο σημαίνει ότι τα πράγματα δεν μπερδεύονται και ξέρεις τι ισχύει.

Ο κώδικας φέρνει και μεγάλες αλλαγές που έχουν συζητηθεί πολύ, όπως η εκλογή του δημάρχου σε έναν γύρο και η ηλεκτρονική ψήφος (ισχύουν από τις εκλογές του 2028). Όμως, σε αυτό το άρθρο θα σταθούμε σε μερικά πράγματα που ισχύουν ήδη από την δημοσίευση του νόμου σε ΦΕΚ και αλλάζουν το πώς βλέπεις, πώς συμμετέχεις, και ποιος αποφασίζει στον δήμο σου.

Δημοτικό Συμβούλιο & Δημοτική Επιτροπή: τι αλλάζει με τις αρμοδιότητές τους;

Τα τρία όργανα ενός δήμου είναι ο Δήμαρχος, το Δημοτικό Συμβούλιο και η Δημοτική Επιτροπή. Ο Δήμαρχος είναι το εκτελεστικό όργανο: εκπροσωπεί τον δήμο και υλοποιεί τις αποφάσεις. Οι ίδιες οι αποφάσεις παίρνονται στο Δημοτικό Συμβούλιο και στη Δημοτική Επιτροπή.

Η Δημοτική Επιτροπή δεν είναι κάτι καινούριο, υπάρχει ήδη από το 2024 (ν. 5056/2023). Όμως μέχρι τώρα, οι αρμοδιότητες της ήταν σκορπισμένες σε διάφορους νόμους, κι έτσι δεν ήταν πάντα ξεκάθαρο ποιο θέμα κρίνει η επιτροπή και ποιο το Συμβούλιο. Με τον νέο κώδικα, η Δημοτική Επιτροπή κωδικοποιείται ως το «διοικητικό εργαλείο» του δήμου, ενώ το Δημοτικό Συμβούλιο κρατά τη γενική αρμοδιότητα.

Δημοτική Επιτροπή (άρθρο 138):

• Διαγωνισμοί & έργα, προσλήψεις, δικηγόροι / ένδικα μέσα, συμβιβασμοί έως 60.000 ευρώ

• Άδειες καταστημάτων, παράταση ωραρίου μουσικής, θέσεις στάθμευσης, αναπλάσεις

• Μπορεί να παραπέμψει ένα σοβαρό θέμα πίσω στο Δημοτικό Συμβούλιο

Δημοτικό Συμβούλιο (άρθρο 120):

• Μεγάλες κατευθύνσεις και κανονισμός λειτουργίας

• Γνωμοδοτεί σε θέματα τοπικού ενδιαφέροντος

• Μπορεί να «πάρει πίσω» αρμοδιότητες της Επιτροπής για ιδιαίτερα σοβαρά θέματα

Ενδεικτικά, από το άρθρο 120:

Το δημοτικό και το περιφερειακό συμβούλιο, αντίστοιχα:

Αποφασίζει για όλα τα θέματα που αφορούν στον δήμο […],εκτός από εκείνα που:

αα) ανήκουν από τον νόμο στην αρμοδιότητα του δημάρχου […], ή σε άλλο όργανο του δήμου […]
αβ) το συμβούλιο έχει μεταβιβάσει στη δημοτική επιτροπή […] ή σε επιτροπή αποφασιστικού χαρακτήρα του δημοτικού […] με απόφασή του […]
β) […]
γ) […]
δ) Γνωμοδοτούν όποτε δημόσιες αρχές ή αρμόδια όργανα ζητούν τη γνώμη τους και εκφράζουν τις θέσεις τους σε θέματα τοπικού ενδιαφέροντος.

Ξέρεις τώρα ποιος αποφασίζει. Μένει το πιο βασικό: πώς μπορείς να το δεις να συμβαίνει;

Υποχρεωτική μετάδοση: τώρα μπορείς να το δεις

Μέχρι πρόσφατα, το αν θα μεταδίδεται μια συνεδρίαση δημοτικού συμβουλίου ή δημοτικής επιτροπής ήταν επιλογή του κάθε δήμου. Πολλοί δήμοι, αλλά όχι όλοι, μετέδιδαν τις συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων τους στο YouTube ή στο Facebook. Οι δημοτικές επιτροπές, από την άλλη, δεν μεταδίδονταν σχεδόν ποτέ, και ελάχιστοι δήμοι δημοσίευαν έστω τα πρακτικά τους.

Με τον νέο κώδικα, η ζωντανή μετάδοση των συνεδριάσεων μέσω διαδικτύου ή κοινωνικών δικτύων γίνεται υποχρεωτική και για το Δημοτικό Συμβούλιο (άρθρο 122 §2) και για τις Δημοτικές Επιτροπές (άρθρο 140 §2). Ιδιαίτερα για τις δημοτικές επιτροπές, αυτό που ήταν εξαίρεση, τώρα γίνεται κανόνας για όλους. Και στα δύο όργανα, η διεξαγωγή συνεδρίασης κεκλεισμένων των θυρών επιτρέπεται μόνο με πλειοψηφία 3/5.

Μιλώντας με αρκετούς από τους δήμους συνεργάτες μας τις τελευταίες ημέρες, κάποιοι αναρωτήθηκαν αν στις δημοτικές επιτροπές απαιτείται livestreaming, ή αρκεί η δημοσιοποίηση της συνεδρίασης στο OpenCouncil λίγες ώρες μετά την συνεδρίαση, χρησιμοποιώντας μόνο την ηχογράφηση. Δυστυχώς, θεωρούμε πως αυτό δεν συμβαδίζει με την διατύπωση του νόμου. Από το άρθρο 140 (Δημοσιότητα συνεδριάσεων δημοτικής και περιφεριακής επιτροπής), παράγραφος 2:

Είναι υποχρεωτική η ταυτόχρονη μετάδοση της συνεδρίασης, με ανάρτηση σχετικού συνδέσμου στην ιστοσελίδα του δήμου και, αντίστοιχα, της περιφέρειας, ή σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης του δήμου και της περιφέρειας, εφόσον υπάρχουν.

Φαίνεται να απαιτείται η ταυτόχρονη μετάδοση (livestreaming) των συνεδριάσεων των δημοτικών επιτροπών, χωρίς να δίνεται η δυνατότητα να δημοσιεύεται το ηχητικό μαζί με την απομαγνητοφώνηση λίγες ώρες μετά την συνεδρίαση. Κατά την γνώμη μας, η υποχρέωση αυτή είναι περισσότερο περιοριστική από όσο θα έπρεπε. Επιβαρύνει δυσανάλογα τους δήμους σε σχέση με το όφελος που προσφέρει – ιδιαίτερα των μικρότερων, όπου το livestreaming δεν είναι πάντα εύκολο, λόγω έλλειψης προσωπικού με τις κατάλληλες γνώσεις.

Ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα: τώρα μπορείς να πεις τη γνώμη σου (αν ο δήμος την ζητήσει)

Τα δημοτικά δημοψηφίσματα (άρθρα 173 - 179) θα διεξάγονται πλέον ηλεκτρονικά, με την τεχνική υποστήριξη της ΕΔΥΤΕ. Η διαδικασία εκκινεί είτε με απόφαση των 2/3 του Συμβουλίου είτε μέσω λαϊκής πρωτοβουλίας (10% των εκλογέων) σε ειδική πλατφόρμα. Το αποτέλεσμα έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα, είναι δηλαδή έκφραση γνώμης, χωρίς νομική δέσμευση. Για εμάς, αυτό που κάποτε περιγράφαμε ως το πιο «ξεχασμένο όπλο» της άμεσης δημοκρατίας, αρχίζει επιτέλους να δείχνει τη δύναμή του.

Subscribe now

Συμβούλια Νέων: μια νέα φωνή στο τραπέζι

Τα Συμβούλια Νέων γίνονται πλέον υποχρεωτικά σε δήμους άνω των 2.000 κατοίκων (άρθρα 156–160). Η θητεία θα έχει διάρκεια 30 μηνών, και θα ψηφίζουν ηλεκτρονικά και θα εκλέγονται όσοι είναι κάτω των 29. Ο πρόεδρός τους καλείται υποχρεωτικά στο Δημοτικό Συμβούλιο, με δικαίωμα λόγου.

Τι σημαίνει για σένα: αν είσαι νέος ή νέα, αποκτάς θεσμική φωνή και μια πραγματική θέση στο τραπέζι των αποφάσεων. Οι πρώτες εκλογές γίνονται την πρώτη Κυριακή του Φεβρουαρίου 2027, με τις υποψηφιότητες να ανοίγουν στις αρχές Σεπτέμβρη.

Και τώρα;

Ο δήμος σου αποφασίζει κάθε μέρα για πράγματα που σε αφορούν. Ο νέος νόμος τα κάνει πιο ορατά και πιο ανοιχτά: να βλέπεις (μετάδοση), να συμμετέχεις (δημοψηφίσματα), να ακούγεσαι (Συμβούλια Νέων).

Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι ο θεσμός που ζει πιο κοντά σου, αποφασίζει για του δρόμο σου, τη γειτονιά σου, την πλατεία απ’ όπου περνάς κάθε μέρα. Κι όμως, μοιάζει πάντα μακρινός και μπερδεμένος. Αυτό ακριβώς προσπαθούμε να αλλάξουμε με το OpenCouncil: να κάνουμε τις αποφάσεις του δήμου σου πιο κατανοητές, δημόσιες και αναζητήσιμες, να σε πάμε εκεί που πριν δεν έβλεπες.

Βρες τον Δήμο σου στο OpenCouncil

Κανονικά στην Ελλάδα, τα καταστήματα εστίασης που διαθέτουν άδεια μουσικής (μπαρ, καφετέριες, εστιατόρια) η μουσική επιτρέπεται μέχρι τις 22:00 τον χειμώνα και τις 23:00 το καλοκαίρι, με ανώτατο όριο έντασης τα 80 decibel. Αν θέλουν να συνεχίσουν μετά από αυτές τις ώρες, χρειάζονται παράταση ωραρίου σύμφωνα με την ισχύουσα κανονιστική του εκάστοτε δήμου: στην Αθήνα, αυτή φτάνει μέχρι τη 01:00 τις καθημερινές και τις 03:00 Παρασκευή και Σάββατο. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 2023, τα ίδια καταστήματα μπορούν να λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο – αλλά η μουσική τους όχι. Επίσης, από το 2022, η παράταση στην Αθήνα χορηγείται αποκλειστικά για κλειστούς χώρους και με κλειστές πόρτες και παράθυρα – σε εξωτερικό χώρο, δεν επιτρέπεται μουσική μετά τις ώρες βάσης. Τα νυχτερινά κέντρα διασκέδασης αποτελούν εξαίρεση από όλα τα παραπάνω: λειτουργούν με ξεχωριστό καθεστώς αδειοδότησης, επιτρεπόμενη ένταση μέχρι 100 decibel, και δεν υπόκεινται στους ίδιους περιορισμούς ωραρίου. Για όλους τους υπόλοιπους, την απόφαση για τη χορήγηση παράτασης δεν την παίρνει η αστυνομία ούτε ο δήμαρχος, αλλά τα Συμβούλια των Δημοτικών Κοινοτήτων: ο πλησιέστερος θεσμός αυτοδιοίκησης στον πολίτη, για τον οποίο έχουμε γράψει αναλυτικά σε προηγούμενο άρθρο:

Η διαδικασία ξεκινά με την κατάθεση αίτησης και ενός φακέλου δικαιολογητικών στο αρμόδιο Τμήμα Εξυπηρέτησης της Δημοτικής Κοινότητας – άδεια λειτουργίας, βεβαίωση μη οφειλών προς τον δήμο, τυχόν προηγούμενες αποφάσεις παράτασης. Η υπηρεσία ελέγχει τον φάκελο, ερευνά αν υπάρχουν καταγγελίες ή παραβάσεις στο ιστορικό του καταστήματος, και ετοιμάζει εισήγηση. Αν όλα είναι εντάξει, το θέμα μπαίνει στην ημερήσια διάταξη της επόμενης συνεδρίασης του Κοινοτικού Συμβουλίου, που στην περίπτωση του Δήμου Αθηναίων, συνεδριάζει μία φορά τον μήνα. Εκεί, ο πρόεδρος παρουσιάζει την αίτηση, μπορεί να ακουστεί ο ιδιοκτήτης αλλά και κάτοικοι της περιοχής, και ακολουθεί ψηφοφορία. Αν το κατάστημα έχει περισσότερες από δύο βεβαιωμένες παραβάσεις, η κανονιστική απόφαση του Δήμου Αθηναίων είναι σαφής: η παράταση δεν χορηγείται. Σε κάθε άλλη περίπτωση, είναι στην κρίση των κοινοτικών συμβούλων να αντισταθμίσουν τις ανάγκες της νυχτερινής ζωής με την ησυχία της γειτονιάς. Αν εγκριθεί, η παράταση ισχύει για ένα χρόνο – που σημαίνει ότι κάθε κατάστημα επιστρέφει ξανά και ξανά, κάθε χρόνο.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διαδικασία είναι σύντομη και τυπική: ο πρόεδρος ανακοινώνει το κατάστημα, διαβάζει τα στοιχεία του φακέλου, και η ψηφοφορία ολοκληρώνεται σε λίγα λεπτά. Υπάρχουν όμως φορές που η αίθουσα ανάβει. Στην 1η Δημοτική Κοινότητα, η συζήτηση για το μπαρ Diving Duck στα Εξάρχεια κράτησε 24 λεπτά – η πρόεδρος χρειάστηκε τελικά να απομακρύνει από την αίθουσα κάτοικο που διέκοπτε επανειλημμένα. Στην ίδια κοινότητα, η περίπτωση του ΤΙΓΡΕ ήταν εξίσου φορτισμένη: μια κάτοικος κατήγγειλε ότι είχε δεχθεί αυγά στο μπαλκόνι της, ενώ κάποιοι σύμβουλοι εξέφρασαν αρνητική άποψη για τη σχέση του μαγαζιού με τη γειτονιά. Σε άλλες περιπτώσεις, η πίεση είναι πιο διακριτική: στη 2η Δημοτική Κοινότητα, δικηγόρος καταστήματος επιχείρησε να πείσει το Συμβούλιο ότι εφόσον δεν υπάρχουν βεβαιωμένες παραβάσεις, η παράταση πρέπει να χορηγηθεί — παρουσιάζοντας ως αυτονόητο κάτι που στην πραγματικότητα παραμένει στην κρίση των συμβούλων. Στην 3η Δημοτική Κοινότητα, το κοινοτικό συμβούλιο συζήτησε για το πόσο σημαντική είναι η διαφορά των 80 με τα 83 decibel – όπως σημείωσε ένας φυσικός που παρεβρισκόταν στην αίθουσα τα 83 decibel είναι περίπου δύο φορές τόσο “δυνατά” όσο τα 80 decibel.

Στον Δήμο Αθηναίων, κάθε μία από τις επτά Δημοτικές Κοινότητες εξετάζει δεκάδες αιτήσεις παράτασης ωραρίου μουσικής σε κάθε συνεδρίαση — σε ορισμένες περιπτώσεις πάνω από πενήντα. Από την εμπειρία μας στο OpenCouncil, εκτιμούμε ότι περίπου το 75% του χρόνου των κοινοτικών συμβουλίων αφιερώνεται σε αυτές τις αιτήσεις, ιδιαίτερα στις αρχές κάθε έτους. Σε κάθε γειτονιά, η ίδια σύγκρουση επαναλαμβάνεται με άλλους πρωταγωνιστές κάθε φορά: από την μία οι ιδιοκτήτες που ζητούν να κρατήσουν τα μαγαζιά τους ζωντανά για μερικές παραπάνω ώρες κάθε βράδυ, και από την άλλη κάτοικοι που θέλουν να κοιμηθούν. Τελικά οι αιρετοί του κοινοτικού συμβουλίου καλούνται να ζυγίσουν τις δύο πλευρές και να συναποφασίσουν, συχνά με περιορισμένες πληροφορίες. Σπάνια υπάρχουν εύκολες απαντήσεις – αλλά η διαδικασία δεν χρειάζεται να είναι αθέατη.

Αν θέλετε να δείτε προς τα που κλίνει η ζυγαριά για την δική σας γειτονιά και να συμμετάσχετε στη συζήτηση, δεν έχετε παρά να βρείτε τη γειτονιά σας στον χάρτη του OpenCouncil – και φυσικά, να παρευρεθείτε στην επόμενη συνεδρίαση της δημοτικής σας κοινότητας.

Κατάθεση συμπληρωματικών εγγράφων από την Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος στον Δήμο Θεσσαλονίκης

Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν αφορά μόνο τη ΔΕΘ. Αγγίζει ένα ευρύτερο ερώτημα: πόσο εύκολο είναι τελικά για τους πολίτες να ενεργοποιήσουν τους μηχανισμούς άμεσης δημοκρατίας στην Ελλάδα και γιατί είναι τόσο άβολο για την πολιτεία να το διαχειριστεί;

Τι είναι, θεωρητικά, το τοπικό δημοψήφισμα

Το τοπικό δημοψήφισμα είναι η πιο άμεση μορφή δημοκρατίας σε επίπεδο δήμου ή περιφέρειας: οι πολίτες καλούνται να αποφασίσουν απευθείας για ένα ζήτημα που αφορά την πόλη τους. Στην ελληνική έννομη τάξη, όμως, ο θεσμός έχει μια ιστορία σχεδόν μόνιμης αδράνειας, καθώς δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ στην πλήρη, θεσμική του μορφή.

Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι για να φτάσει μια πόλη σε τοπικό δημοψήφισμα. Ο πρώτος είναι θεσμικός: το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να το προκηρύξει με πλειοψηφία δύο τρίτων των μελών του, κάτι που στην πράξη απαιτεί υψηλό βαθμό πολιτικής συναίνεσης και σπάνια επιτυγχάνεται. Ο δεύτερος είναι η λαϊκή πρωτοβουλία, κατά την οποία οι πολίτες συλλέγουν υπογραφές που αντιστοιχούν στο 10% των εγγεγραμμένων εκλογέων του δήμου. Αν το όριο αυτό καλυφθεί, το δημοτικό συμβούλιο υποχρεούται να εξετάσει το αίτημα εντός ενός μηνός, αν και η διαδικασία συχνά αποδεικνύεται σύνθετη και γραφειοκρατική.

Το πεδίο των τοπικών δημοψηφισμάτων είναι αυστηρά περιορισμένο σε ζητήματα τοπικής αρμοδιότητας, όπως οι χρήσεις γης, τα μεγάλα έργα υποδομής ή περιβαλλοντικές παρεμβάσεις. Αντίθετα, εξαιρούνται θέματα όπως η εθνική ασφάλεια, η εξωτερική πολιτική, τα δημοσιονομικά των ΟΤΑ ή η επιβολή τελών, ώστε να διασφαλίζεται ότι ο θεσμός δεν επεκτείνεται πέρα από το τοπικό επίπεδο διακυβέρνησης.

Η διαδικασία διεξαγωγής περιλαμβάνει συγκεκριμένες εγγυήσεις. Το ερώτημα του δημοψηφίσματος καθορίζεται από τον φορέα που αναλαμβάνει την πρωτοβουλία, πρέπει να είναι σαφές, σύντομο και πλήρες, με δύο προκαθορισμένες απαντήσεις, ενώ το δημοτικό συμβούλιο μπορεί να το αναδιατυπώσει εφόσον είναι ασαφές ή μεροληπτικό. Παράλληλα, προβλέπεται δημόσιος διάλογος με τη συμμετοχή συλλογικοτήτων και φορέων, καθώς και μέτρα ενημέρωσης των πολιτών από τον δήμο. Η ψηφοφορία διεξάγεται εντός 30 ημερών από την προκήρυξη, ημέρα Κυριακή, και δικαίωμα συμμετοχής έχουν όσοι ψηφίζουν και στις δημοτικές εκλογές.

Για να θεωρηθεί έγκυρο και δεσμευτικό το αποτέλεσμα, απαιτείται συμμετοχή τουλάχιστον του 40% των εγγεγραμμένων εκλογέων· διαφορετικά, έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα.

Ο θεσμός εισήχθη το 2006 στον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, αλλά παρέμεινε ουσιαστικά ανενεργός, καθώς δεν συνοδεύτηκε από τις απαραίτητες εφαρμοστικές διαδικασίες. Το 2014 πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη ένα άτυπο δημοψήφισμα για την ιδιωτικοποίηση της ΕΥΑΘ, με συμμετοχή 218.002 πολιτών και ποσοστό 98.03% κατά της πώλησης. Αν και δεν είχε θεσμική ισχύ, άσκησε πολιτική πίεση και συνέβαλε στην απόφαση του ΤΑΙΠΕΔ να βάλει προσωρινά σε παύση την ιδιωτικοποίηση.

Με τον νόμο «Κλεισθένης Ι» το 2018 επιχειρήθηκε η αναζωογόνηση του θεσμού, κυρίως μέσω της ενίσχυσης της λαϊκής πρωτοβουλίας. Ωστόσο, στην πράξη η λειτουργία του παρέμεινε περιορισμένη και ουσιαστικά πάγωσε την περίοδο 2019–2023, πριν ενεργοποιηθεί εκ νέου από την 1η Ιανουαρίου 2024.

Παρά ταύτα, το μέλλον του θεσμού παραμένει αβέβαιο. Σύμφωνα με το σχέδιο του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης που παρουσιάστηκε στην ΚΕΔΕ και αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση, η δυνατότητα διεξαγωγής τοπικού δημοψηφίσματος μέσω λαϊκής πρωτοβουλίας φαίνεται να καταργείται, ενώ το δημοψήφισμα θα μπορεί να προκηρύσσεται μόνο από τα δημοτικά ή περιφερειακά συμβούλια και θα έχει αποκλειστικά συμβουλευτικό χαρακτήρα. Έτσι, ένα εργαλείο που σχεδιάστηκε ως μηχανισμός άμεσης συμμετοχής των πολιτών κινδυνεύει να περιοριστεί σε έναν τυπικό και μη δεσμευτικό θεσμό, μέχρι να ξεχαστεί για πάντα.

Η κουλτούρα συμμετοχής δεν είναι ουρανοκατέβατη

Συχνά επαναλαμβάνεται ότι «στην Ελλάδα δεν υπάρχει κουλτούρα συμμετοχής». Είναι ένα βολικό επιχείρημα, και κατά τη γνώμη μου, λανθασμένο. Η συμμετοχή δεν είναι πολιτισμικό χαρακτηριστικό· είναι θεσμικό αποτέλεσμα. Όταν οι πολίτες βλέπουν ότι η ψήφος τους μπορεί να αλλάξει κάτι συγκεκριμένο - το πάρκο της γειτονιάς, έναν δρόμο, μια μεγάλη αστική ανάπλαση - η συμμετοχή αυξάνεται φυσικά.

Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, τα τοπικά δημοψηφίσματα αποτελούν καθημερινό εργαλείο δημοκρατίας.

Στη Γερμανία, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έχουν πραγματοποιηθεί χιλιάδες τοπικά δημοψηφίσματα για ζητήματα πολεοδομίας, μεταφορών ή δημόσιων έργων με λαϊκή πρωτοβουλία (Bürgerentscheid). Στην Ισπανία, η Μαδρίτη δημιούργησε την πλατφόρμα Decide Madrid, όπου οι πολίτες καταθέτουν προτάσεις που μπορούν να οδηγηθούν σε ψηφοφορία. Στο Άμστερνταμ, οι κάτοικοι συμμετέχουν σε διαδικασίες συμμετοχικού προϋπολογισμού, αποφασίζοντας πού θα κατευθυνθούν δημοτικά κονδύλια.

Οι τεχνικές δυσκολίες που προβάλλονται συχνά, όπως είναι το κόστος, η οργάνωση, και η ταυτοποίηση σήμερα είναι εύκολο να ξεπεραστούν. Με τα ψηφιακά εργαλεία του κράτους, από το gov.gr μέχρι τις πλατφόρμες ηλεκτρονικής υπογραφής, η συλλογή και επαλήθευση υπογραφών θα μπορούσε να γίνεται γρήγορα και αξιόπιστα.

Το πραγματικό εμπόδιο δεν είναι τεχνικό. Είναι πολιτικό.

Γι’ αυτό η προτεινόμενη κατάργηση της δυνατότητας διεξαγωγής δημοψηφισμάτων με λαϊκή πρωτοβουλία δημιουργεί μια καταφανή αντίφαση σε σχέση με τις πρόσφατες δηλώσεις του υφυπουργού Εσωτερικών, ο οποίος παρουσίασε τον νέο Κώδικα ως ένα πλαίσιο που «δίνει βάρος στην ενεργή συμμετοχή του πολίτη» και «ενισχύει τα εργαλεία ελέγχου της τοπικής εξουσίας», τον ίδιο κώδικα που προτείνει την κατάργηση της λαϊκής πρωτοβουλίας. Στην πράξη, όμως, τα τοπικά δημοψηφίσματα μεταφέρουν ένα κομμάτι της εξουσίας από τα εκλεγμένα όργανα στους πολίτες. Και αυτό, για πολλούς θεσμούς, παραμένει μια άβολη ιδέα.

Και τώρα, τι;

Παρόλο που ορισμένοι επικαλούνται “πόλεμο”, νομίζω πως η υπόθεση της ΔΕΘ υπερβαίνει τον χαρακτήρα μιας πολεοδομικής διαμάχης. Είναι, στην πραγματικότητα, ένα τεστ για το αν η ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση είναι έτοιμη να μοιραστεί την εξουσία με τους πολίτες.

Αν η πολιτεία θέλει να διευκολύνει την εγκυρότητα της διαδικασίας, σε μια άνευ προηγουμένου συλλογική και άμεσα συμμετοχική διαδικασία, έχει τα μέσα να το κάνει. Δημοτικοί υπάλληλοι, λίστες, αρχεία, και πάει λέγοντας. Αν, ωστόσο, η πρωτοβουλία που συνυπέγραψαν 23.214 πολίτες χαθεί σε διαδικαστικές λεπτομέρειες, το μήνυμα είναι σαφές: η συμμετοχή είναι καλοδεχούμενη μόνο όσο δεν παράγει πραγματικές αποφάσεις.

Σε περίπτωση που η πολιτεία παραμείνει απέναντι από αυτή τη συλλογική προσπάθεια, αν επιλέξει να κρατήσει στάση ξεκάθαρα απόμακρη υπό τον φόβο ότι “θα χάσει”, ας έχει την ευθύνη να χαθεί μια ιστορική ευκαιρία να κολλήσουν κάποια από τα θραύσματα της διαλυμένης θεσμικής εμπιστοσύνης.

Συνεπώς, είχε πολύ ενδιαφέρον για μένα να παρακολουθήσω μέσα από την πλατφόρμα του OpenCouncil, δύο σχετικά ζητήματα να συζητούνται σε ένα ορισμένο πλαίσιο, σαν αυτό της δημοτικής κοινότητας. Συγκεκριμένα, στην δεύτερη δημοτική κοινότητα του Δήμου Αθηναίων έγινε συζήτηση για την διαμόρφωση ενός κοινόχρηστου χώρου στην Γούβα και για την ανακατασκευή τμημάτων ήπιας κυκλοφορίας στην περιοχή του Μετς, και αν δεν είστε εξοικειωμένοι με την ύπαρξη αυτής της οργανωτικής μονάδας, δεν είστε μόνοι.

Τι είναι οι δημοτικές κοινότητες;

Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, οι δημοτικές κοινότητες αποτελούν μονάδες εσωτερικής αποκέντρωσης των δήμων. Δεν έχουν νομική προσωπικότητα ούτε διοικητική αυτοτέλεια. Λειτουργούν εντός του ενιαίου νομικού προσώπου του δήμου και τα όργανά τους δεν υποκαθιστούν τα κεντρικά όργανα διοίκησης (Δήμαρχο, Δημοτικό Συμβούλιο, Δημοτική Επιτροπή).

Ωστόσο, διαθέτουν δικά τους αιρετά όργανα, τα οποία εκλέγονται άμεσα από τους πολίτες της οικείας κοινότητας κατά τις δημοτικές εκλογές. Η θητεία τους είναι πενταετής, παράλληλη με εκείνη της δημοτικής αρχής και η αποστολή τους είναι σαφής:

• Να εκφράζουν θεσμικά τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.

• Να εισηγούνται και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποφασίζουν για ζητήματα που αφορούν αποκλειστικά τη γεωγραφική τους ενότητα.

• Να λειτουργούν ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ κατοίκων και δημοτικής αρχής.

Με άλλα λόγια, είναι το πλησιέστερο επίπεδο αυτοδιοίκησης στον πολίτη.

Πότε γίνονται συνεδριάσεις;

Θεωρητικά, οι κοινότητες αυτές αποτελούν το πιο «πυρηνικό» κύτταρο διοίκησης. Θα μπορούσαν να είναι το ιδανικό εργαλείο άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας, ένας χώρος όπου ο πολίτης καταθέτει άμεσα το πρόβλημα του δρόμου ή της γειτονιάς του χωρίς να χρειάζεται να ανέβει έναν γραφειοκρατικό Γολγοθά, χωρίς να έχει ξοδέψει κοινωνικό κεφάλαιο για να του σηκώσουν το τηλέφωνο.

• Το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας συνεδριάζει υποχρεωτικά τουλάχιστον μία φορά τον μήνα.

• Απαιτείται απαρτία (παρουσία των ⅔ των μελών).

• Οι αποφάσεις λαμβάνονται με απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων.

• Οι προσκλήσεις δημοσιεύονται τουλάχιστον τρεις ημέρες πριν, στον πίνακα ανακοινώσεων και στην ιστοσελίδα του δήμου.

• Οι συνεδριάσεις είναι δημόσιες, επιτρέποντας στους πολίτες να παρακολουθήσουν και να παρέμβουν, σύμφωνα με τον κανονισμό λειτουργίας.

Για παράδειγμα, στη συζήτηση σχετικά με την ανακατασκευή οδών ήπιας κυκλοφορίας στο Μετς (από την οδό Τριβωνιανού ως την οδό Αρχιμήδους), συμμετείχε ο πρόεδρος του συλλόγου Αρδηττός, μιας ενεργής ομάδας πολιτών που ασχολούνται με τα ζητήματα της γειτονιάς τους τακτικά. Στην προκειμένη περίπτωση, εξέφρασαν τον προβληματισμό τους σχετικά με την υλοποίηση του προγράμματος στο σύνολό του ή αν θα μείνει σε μια πιλοτική υλοποίηση που έχει -προφορικά- υποσχεθεί να χρηματοδοτήσει το ίδρυμα Ωνάση (το οποίο φέρεται να έχει στην κατοχή του ορισμένα ακίνητα στους προτεραιοποιημένους δρόμους).

Μάλιστα, μια τέτοια παρέμβαση μπορεί να λάβει χώρα και μέσω της προβλεπόμενης συνέλευσης κατοίκων, την οποία ο πρόεδρος της δημοτικής κοινότητας οφείλει να συγκαλεί τουλάχιστον μία φορά ετησίως, όπου καταγράφονται τα προβλήματα της περιοχής και διατυπώνονται προτάσεις, ενισχύοντας την τοπική διαβούλευση.

Ποιες είναι οι αρμοδιότητες των δημοτικών κοινοτήτων;

Δυστυχώς, η πραγματικότητα απέχει από το όραμα. Σήμερα, οι δημοτικές κοινότητες παραμένουν εγκλωβισμένες και μοιάζουν συχνά διακοσμητικές. Όπως διαπίστωσα, αντί για έναν ζωντανό διάλογο για το μέλλον της γειτονιάς, οι συνεδριάσεις τους συχνά εξαντλούνται σε διεκπεραιωτικά ζητήματα.

Κατά την άποψη μου, αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω των αρμοδιοτήτων που έχουν οι δημοτικές κοινότητες, οι οποίες χωρίζονται σε γνωμοδοτικές και αποφασιστικές, με τις πρώτες να αφορούν εισηγήσεις προς τα αρμόδια όργανα του δήμου για κρίσιμα ζητήματα της καθημερινότητας. Συγκεκριμένα, οι κοινότητες μπορούν να εισηγηθούν για τη συντήρηση οδών, πλατειών και παιδικών χαρών, τη βελτίωση του φωτισμού και της καθαριότητας, καθώς και για τη διοργάνωση πολιτιστικών και τοπικών εκδηλώσεων. Παράλληλα, μπορούν να προτείνουν μέτρα για την ενίσχυση της τοπικής κοινωνικής συνοχής και διαμορφώνουν προτάσεις για το τεχνικό πρόγραμμα και τον προϋπολογισμό του δήμου στο μέρος που αναλογεί στην κοινότητά τους. Αλλά, δεν μπορούν να αποφασίσουν για αυτά!

Σε επίπεδο αποφασιστικών αρμοδιοτήτων, οι κοινότητες έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν αποφάσεις για συγκεκριμένα ζητήματα τοπικής εμβέλειας, όπως η διατύπωση γνώμης για τις άδειες χρήσης κοινόχρηστων χώρων ή θέματα που αφορούν καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, όπως η παράταση ωραρίου μουσικής. Οι αποφάσεις αυτές διαβιβάζονται στη συνέχεια στις αρμόδιες υπηρεσίες για τα περαιτέρω.

Τελικά, ο χαρακτήρας των αρμοδιοτήτων ορίζει και το (περιορισμένο) περιεχόμενο των συζητήσεων. Αν κανείς κοιτάξει την ημερήσια διάταξη στις τελευταίες συνεδριάσεις των δημοτικών κοινοτήτων του δήμου Αθηναίων, ο μέγιστος αριθμός των γενικών ζητημάτων ήταν τέσσερα (4), την ώρα που οι περιπτώσεις χορήγησης ή μη παράτασης ωραρίου λειτουργίας σε καταστήματα εστίασης έφταναν από δεκαπέντε (15) έως πενήντα δύο (52)!

Η πορεία προς τον συγκεντρωτισμό

Ένας ακόμα λόγος που οι κοινότητες έχουν περιορισμένο ρόλο είναι ότι δεν διαθέτουν αυτοτελή προϋπολογισμό ούτε ανεξάρτητη διοικητική δομή, δηλαδή εξαρτώνται από τις κεντρικές υπηρεσίες του δήμου για την υλοποίηση των αποφάσεών τους.

Για να κατανοήσουμε καλύτερα την αποδυνάμωση των κοινοτήτων στην Ελλάδα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, είναι χρήσιμο να μελετήσουμε την μετάβαση από την αυτονομία και την διοικητική αποκέντρωση προς τον συγκεντρωτισμό.

1. Εποχή προ-Καλλικράτη (έως το 2010)

Με το σχέδιο «Καποδίστριας», η χώρα διέθετε χιλιάδες μικρούς δήμους και κοινότητες, πολλές από τις οποίες λειτουργούσαν ως αυτόνομες οντότητες με δικό τους προϋπολογισμό.

2. Καλλικράτης (Ν. 3852/2010)

Οι ΟΤΑ μειώθηκαν δραστικά σε 325 μεγάλους δήμους (πλέον 332). Οι πρώην δήμοι και κοινότητες ενσωματώθηκαν σε αυτούς ως δημοτικές ή τοπικές κοινότητες, χάνοντας τη νομική και οικονομική τους αυτοτέλεια.

3. Κλεισθένης Ι (Ν. 4555/2018)

Εισήγαγε χωριστή κάλπη για τις κοινότητες και δυνατότητα ανεξάρτητων συνδυασμών, ενισχύοντας την τοπική εκπροσώπηση και αποσυνδέοντας εν μέρει τη γειτονιά από τα κεντρικά ψηφοδέλτια, κάτι που τελικά ανετράπη στην επόμενη κιόλας εκλογική αναμέτρηση, από τον Ν. 4804/2021.

4. Θεσμικό πλαίσιο 2024 – Εγκύκλιος 94

Η τρέχουσα αυτοδιοικητική περίοδος (1.1.2024–31.12.2028) διαμορφώνει πιο συγκεκριμένη και «σφιχτή» δομή οργάνων:

• Σε κοινότητες έως 200 κατοίκους: εκλέγεται Πρόεδρος.

• Σε κοινότητες άνω των 200 κατοίκων: εκλέγεται Συμβούλιο Δημοτικής Κοινότητας.

Ο αριθμός των μελών του συμβουλίου καθορίζεται με πληθυσμιακά κριτήρια:

• 201–2.000 κάτοικοι: 3 μέλη

• 2.001–10.000 κάτοικοι: 5 μέλη

• 10.001–50.000 κάτοικοι: 11 μέλη

• Άνω των 50.000 κατοίκων: 15 μέλη

Το παράδοξο της εγγύτητας

Αν στην περιφέρεια η επαφή είναι πιο άμεση, με τον ρόλο βέβαια του προέδρου συχνά να περιορίζεται σε αυτόν του διαμεσολαβητή για καθημερινά τεχνικά ζητήματα, σε μεγάλους δήμους, όπως η Αθήνα ή η Θεσσαλονίκη, οι δημοτικές κοινότητες αριθμούν δεκάδες χιλιάδες κατοίκους.

Την ώρα που η κλίμακα αλλοιώνει τον χαρακτήρα της γειτονιάς και οι περιορισμένες αρμοδιότητες αλλοιώνουν την αποφασιστικότητα των κοινοτήτων, οι περισσότεροι από εμάς αγνοούμε την ύπαρξη του ίδιου του οργάνου, ποιος είναι ο πρόεδρος, πού εδρεύει η κοινότητα, πόσο μάλλον κάθε πότε συνεδριάζει. Όλα αυτά, ενώ είναι δεδομένο πως όταν μια γειτονιά εκφράζεται συλλογικά, η πίεση προς τις δημοτικές αρχές αποκτά διαφορετική ισχύ.

Έτσι προκύπτει το παράδοξο της εγγύτητας: Ο θεσμός των δημοτικών κοινοτήτων είναι ο πιο κοντινός στον πολίτη, αλλά παραμένει ο λιγότερο ορατός.

Σήμερα συνεργαζόμαστε με 8 από τους 332 δήμους της Ελλάδας, από μικρούς ακριτικούς μέχρι μεγάλους αστικούς και επαρχιακούς δήμους. Σε γεωγραφική σειρά, όπως φυσάει ο Γραίγος: Ορεστιάδα, Σαμοθράκη, Χαλάνδρι, Ζωγράφου, Ξυλόκαστρο - Ευρωστίνη, Άργος, Σπάρτη και Χανιά (με κάποιους από αυτούς τους δήμους συμβληθήκαμε μόλις τις τελευταίες μέρες, οπότε οι ανακοινώσεις των Δήμων και προωθητικές δράσεις θα γίνουν τις πρώτες εβδομάδες του 2026). Επίσης, τουλάχιστον τρεις ακόμη δήμοι είναι προγραμματισμένοι να ξεκινήσουν τους πρώτους μήνες του νέου έτους, δύο εκ των οποίων στην Αττική.

Δύο από τους 8 δήμους δεν έκαναν καθόλου livestreaming των συνεδριάσεων τους πριν το OpenCouncil — οπότε για αυτούς τους δήμους, εγκαταστήσαμε εμείς κάμερες στις αίθουσες των δημοτικών συμβουλίων τους, και αναλάβαμε πλήρως το livestreaming.

Χρήση

Για τους 8 δήμους συνεργάτες μας (5 εκ των οποίων ξεκίνησαν τις τελευταίες 60 μέρες), το OpenCouncil παρακολουθεί 227 αυτοδιοικητικούς από 26 δημοτικές παρατάξεις. Μέσα στο 2025, έχει επεξεργαστεί 124 συνεδριάσεις με πάνω από 200 ώρες συνεδριάσεων δημοτικών συμβουλίων και δημοτικών επιτροπών και πάνω από 180 χιλιάδες φράσεις, από τις οποίες έχουν εξαχθεί 2800 θέματα — αριθμοί που περιμένουμε να πενταπλασιαστούν το 2026.

Το 2025, το OpenCouncil.gr έχουν επισκεφτεί πάνω από 11,500 μοναδικοί χρήστες, σε σχεδόν 70,000 προβολές σελίδων. Οι μισές επισκέψεις κάνουν bounce (ο χρήστης δεν επισκέπτεται δεύτερη σελίδα στο site) — οι υπόλοιπες μισές όμως διήρκησαν σχεδόν 5 λεπτά κατά μέσο όρο. Η διάρκεια επίσκεψης των επισκέψεων που δεν κάνουν bounce, ένα σημαντικό metric για εμάς, φαίνεται να αυξάνεται σταθερά, από τα 3 λεπτά το Μαϊο σε πάνω από 7 λεπτά τον Νοέμβριο.

Παράλληλα, 400 χρήστες έχουν κάνει εγγραφή (εκ των πάνω από 100 τον τελευταίο μήνα) — ο αριθμός αυτός είναι χαμηλός, γιατί η εγγραφή δεν είναι απαραίτητη για να χρησιμοποιήσει κανείς το OpenCouncil, εκτός αν θέλει να λαμβάνει ειδοποιήσεις για τα θέματα του δημοτικού συμβουλίου του δήμου του, μια λειτουργία που έχουμε ξεκινησεί να υποστηρίζουμε τις τελευταίες εβδομάδες και την οποία θέλουμε να εξελίξουμε τον επόμενο καιρό.

Τον Ιούλιο, μέσα σε μόνο 3 ημέρες, συλλέξαμε και προωθήσαμε στον Δήμο Αθηναίων 126 σχόλια πολιτών (από τα 128 σχόλια ιδιωτών που υποβλήθηκαν στο Δήμο συνολικά) για τη διαβούλευση για τα πατίνια, μέσα από ένα εργαλείο διαβουλεύσεων για κανονιστικές που χτίσαμε μέσα σε δύο εικοσιτετράωρα.

Μέσα από αυτούς τους αριθμούς, αλλά και από τις συζητήσεις που έχουμε με τους χρήστες μας, βλέπουμε πως το OpenCouncil έχει σήμερα μικρή αλλά πραγματική χρήση, από άτομα τα οποία έχουν ήδη κάποιο ενδιαφέρον για την αυτοδιοίκηση: αιρετούς, δημοσιογράφους και ενεργούς πολίτες. Ο βασικότερος μας στόχος για το 2026 είναι να διευρύνουμε το κοινό του OpenCouncil ώστε να συμπεριλαμβάνει και άτομα που μπορεί να μην είχαν ήδη ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα αστικά θέματα και την αυτοδιοίκηση. Ο κύριος πυλώνας αυτής της προσπάθειας είναι οι διάφορες λειτουργίες που αναπτύσσουμε για το OpenCouncil — σε αυτόν τον πυλώνα αναφερόμαστε ως product.

Product

Το OpenCouncil απέκτησε δεκάδες νέες λειτουργίες μέσα στο 2025 (ίσως περισσότερες από όσες θα έπρεπε), όπως η Αναζήτηση, οι Διαβουλεύσεις, οι Ενημερώσεις και τα Highlights (μια πιλοτική λειτουργία δημιουργίας μικρών κλιπ για τα social από κάθε συνεδρίαση).

Υπάρχουν φυσικά πάρα πολλά πράγματα που απομένουν — θα αναφερθώ μόνο σε μερικά από τα σημαντικότερα. Η εξαγωγή θεμάτων πρέπει να γίνει καλύτερη ώστε να είναι πιο εύκολο ένα άτομο με μηδενικό context να καταλάβει την ουσία μίας συζήτησης στο δημοτικό συμβούλιο. Τα θέματα που εξάγουμε πρέπει να συνδέονται μεταξύ τους: όταν ένα θέμα συζητείται σε ένα δημοτικό συμβούλιο, πρέπει να μπορείς να καταλάβεις το ιστορικό του και που αλλού έχει συζητηθεί (π.χ. σε παλαιότερες συνεδριάσεις δημοτικών συμβουλίων, συνεδριάσεις δημοτικών κοινοτήτων ή της δημοτικής επιτροπής, ή και παρεμφερή θέματα σε άλλους δήμους). Πρέπει να ξεκινήσουμε να λαμβάνουμε υπόψιν τα εισηγητικά του κάθε θέματος, ώστε να μπορούμε να παράγουμε καλύτερες συνόψεις. Όλα αυτά, θα οδηγήσουν στο να γίνουν οι ειδοποιήσεις πιο ουσιαστικές και περιεκτικές. Παράλληλα, πρέπει να βελτιώσουμε την αναζήτηση και να κάνουμε το UI/UX του OpenCouncil καλύτερο και πιο προσβάσιμο για περισσότερους χρήστες.

Όλα αυτά (και πολλά άλλα) είναι tracked στο Github. O κώδικας του OpenCouncil είναι επίσης ανοιχτός (βρείτε μας στο discord αν θέλετε να συνεισφέρετε)! Το 2025 είχαμε μέχρι στιγμής σχεδόν 700 commits από 7 ανθρώπους — τα περισσότερα όμως από αυτά, είναι από τον Ανδρέα και εμένα.

Brand & Socials

Στις αρχές του 2025, αναθέσαμε στην Role—Play τη δημιουργία της εταιρικής ταυτότητας του OpenCouncil, η οποία και δημιούργησε (μεταξύ άλλων) το πανέμορφο logo που κοσμεί το site, τα μπλουζάκια και τα καπέλα μας.

Κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους, ασχολούμασταν οι ίδιοι με τα socials μας, με βοήθεια από τη Μαριλένα, που μας βοήθησε να ξεπεράσουμε το πόσο άβολο είναι να γυρίζεις reels για το instagram. Τον τελευταίο καιρό, συνεργαζόμαστε με την ODDD Marketing Agency για τη δημιουργία content και τη διαχείριση, η οποία βρίσκεται πίσω από τα scripts, την παραγωγή και τη στρατηγική της παρουσίας μας στα social.

Ακολουθήστε μας στο instagram!

Χρήματα

Από τις 8 συμβάσεις της με δήμους, η OpenCouncil έχει αυτή τη στιγμή ετήσια recurring έσοδα (ARR) ~88,000€ — ένα ποσό που αναμένεται να αυξηθεί σε 150,000€ ήδη μέσα στο Q1 του ‘26. Είμαστε περήφανοι που ο τρόπος με τον οποίο τιμολογούμε τους δήμους συνεργάτες μας είναι δημόσιος: εξαρτάται από τον όγκο των συνεδριάσεων που προστίθονται στο OpenCouncil και από τον πληθυσμό του εκάστοτε δήμου, και μπορείτε να τον δείτε αναλυτικά στο opencouncil.gr/about.

Αυτή τη στιγμή, ξοδεύουμε περίπου 16,000€ το μήνα — κυρίως σε 3 μισθούς, έξοδα marketing και ταξιδιωτικά έξοδα ώστε να μπορούμε να επισκεπτόμαστε τους δήμους - συνεργάτες μας εκτός Αττικής. Οπότε, σήμερα χάνουμε 9,500€ ανά μήνα, όμως περιμένουμε αυτό το ποσό να μηδενιστεί μέσα στο πρώτο μισό του ‘26, οπότε και θα γίνουμε κερδοφόροι.

Ευχαριστούμε!

Στην πορεία κάθε νεοφυούς επιχείρησης, υπάρχουν εύκολες και δύσκολες στιγμές. Στις εύκολες στιγμές της δικιάς μας πορείας, το να δουλεύουμε στο OpenCouncil μοιάζει σαν ένα όνειρο. Όμως ακόμα και στις δύσκολες στιγμές, το να χτίζουμε την τεχνολογία που οι δήμοι και οι πόλεις μας αξίζουν, δίπλα στους αυτοδιοικητικούς που μάχονται για να κάνουν τις πόλεις μας καλύτερες καθημερινά, παραμένει το πιο γεμάτο νόημα πράγμα που έχουμε κάνει — και για αυτή την ευκαιρία, οφείλουμε κάποια ευχαριστώ.

Αρχικά, στο Helidoni Foundation για τη στήριξη — τόσο την οικονομική, μέσω της δωρεάς των 200,000€ στην Schema Labs για την ανάπτυξη του OpenCouncil συνολικά, όσο και για τη διαρκή υποστήριξη που έχουμε τον τελευταίο χρόνο. Επιπλέον, στον Αδαμ Μαρκάκη και την υπόλοιπη ομάδα του Astylab, που δουλεύουν καθημερινά στο να κάνουν το δρόμο που βαδίζουμε λιγότερο μοναχικό — αν δε το έχετε κάνει ακόμη, εγγραφείτε στο εξαιρετικό newsletter:

Take Back the City

Ιδέες και λύσεις για τη βελτίωση των πόλεων μας.

By Adam Markakis

Επίσης, οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στους ανθρώπους της αυτοδιοίκησης που, σε έναν χώρο με αρκετή κυνικότητα και δυσπιστία, μας εμπιστεύονται καθημερινά: τους αιρετούς όλων των παρατάξεων και τους προϊσταμένους και υπαλλήλους των τμημάτων με τα οποία έχουμε τη χαρά να συνεργαζόμαστε. Ένα λίγο μεγαλύτερο ευχαριστώ οφείλουμε στον Δήμο Χανίων, που μας εμπιστεύτηκε πρώτος ως μια νεοσύστατη τότε εταιρεία, και μας καθοδήγησε στο τρομακτικό εγχείρημα του να πάρουμε την πρώτη μας δημόσια σύμβαση. Εκτιμούμε ιδιαίτερα την ενθάρρυνση που μας έδωσε το τμήμα πληροφορικής του Δήμου — αλλά και οι αιρετοί όλων των παρατάξεων του δημοτικού συμβουλίου.

Κοιτώντας μπροστά

Κάθε πράγμα που θα μπορούσαμε να κάνουμε καλύτερα, από τα δεκάδες features στο roadmap μας, μέχρι το να εξηγούμε περισσότερο στους αιρετούς των δήμων συνεργατών μας την αξία του OpenCouncil, είναι, πρώτα από όλα, μια τεράστια ευκαιρία: Φανταστείτε τις ειδοποιήσεις του OpenCouncil να δουλεύουν καλύτερα και να μπορεί κανείς να καταλάβει περίπλοκα αστικά θέματα που επηρεάζουν τη γειτονιά του σε μερικά λεπτά. Σκεφτείτε να βλέπετε σε έναν ενιαίο χάρτη όλα όσα έχει συζητήσει η αυτοδιοίκηση για το δρόμο που μένετε. Και το σημαντικότερο, οραματιστείτε τον δήμο σας με ένα μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού να ενδιαφέρεται για την αυτοδιοίκηση: να καταλαβαίνει τις δυνατότητες της αλλά και τα όριά της, να ζητάει περισσότερα και να συμμετέχει.

Το OpenCouncil είναι πλέον μια βιώσιμη επιχείρηση που βρίσκεται στην απαράμιλλη θέση να μπορεί να υλοποιήσει αυτό το όραμα. Με πρόσβαση σε 10+ δήμους όλων των μεγεθών σε όλη την Ελλάδα έχουμε την ευκαιρία να φτιάξουμε μαζί τους την τεχνολογία που αξίζουν, με μια ομάδα που πιστεύει πως, όπως είπε πριν μερικές μέρες ο Ανδρέας, “κάνουμε την πιο ωραία δουλειά του κόσμου”.

Καλή χρονιά σε όλους!

Την προηγούμενη Παρασκευή, αντιληφθήκαμε πως ο Δήμος Αθηναίων έχει φέρει σε διαβούλευση το κανονισμό κυκλοφορίας και στάθμευσης ηλεκτρικών πατινιών.

Η συμμετοχή των πολιτών για ένα θέμα που έχει απασχολήσει τόσο τους ανθρώπους της Αθήνας είναι ούτως ή άλλως σημαντική, αλλά είναι εξαιρετικά σημαντική για έναν επιπλέον λόγο: η κανονιστική ρυθμίζει τους κανόνες με τους οποίους οι εταιρείες ενοικίασης πατινιών θα μπορούν να λειτουργούν στο δήμο της Αθήνας, ενώ παράλληλα προστατεύει το λιγοστό δημόσιο χώρο της πόλης. Προσπαθεί να ισορροπήσει δηλαδή τα συμφέροντα των ιδιωτικών εταιρειών με τα δικαιώματα και τα συμφέροντα των ανθρώπων που ζουν στην Αθήνα — όμως οι εταιρείες είχαν εξαιρετικά περισσότερες ευκαιρίες να συμβάλλουν στη διαμόρφωση του κανονισμού από εμάς τους υπόλοιπους. Ως ενδεικτικό παράδειγμα, ο Δήμαρχος της Αθήνας βρέθηκε (και όχι για πρώτη φορά) με εκπρόσωπους εταιρειών μικροκινητικότητας σε μια κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση, την ίδια περίοδο που κάποιοι από εμάς μαζεύαμε υπογραφές ζητώντας από το δημοτικό συμβούλιο να συμπεριλάβει ένα σχετικό ψήφισμα στο δημοτικό συμβούλιο (τελικά δεν τα καταφέραμε).

Αυτή η διαβούλευση λοιπόν, είναι η σημαντικότερη ευκαιρία που έχουμε σαν πολίτες να εκφράσουμε την άποψη μας για ένα θέμα για το οποίο τόσο πολλοί από εμάς έχουμε παραπονεθεί. Δυστυχώς, ο δήμος δεν φαίνεται να έκανε κάποια προσπάθεια να μάθουν για τη διαβούλευση όσο περισσότεροι πολίτες και φορείς γίνεται. Επιπλέον, η πλατφόρμα για διαβουλεύσεις που διατηρεί ο δήμος δε χρησιμοποιήθηκε για τη συγκεκριμένη κανονιστική (δίορθωση: η πλατφόρμα εμφανίζει τη διαβούλευση, αλλά η λειτουργία δημοσίων σχολίων στη πλατφόρμα είναι απενεργοποιημένη, οπότε η συμμετοχή γίνεται με email στο δήμο). Για να συμμετέχει κανείς στη διαδικασία, πρέπει να διαβάσει τις 80 σελίδες του κανονισμού (και τις εκατοντάδες σελίδες των συνοδευτικών εγγράφων) και να στείλει email στη διεύθυνση του δήμου. Κανείς όμως δεν έχει τόσο χρόνο.

Μη πανικοβάλλεστε — ο Ανδρέας και εγώ περάσαμε το Σαββατοκύριακό μας φτιάχνοντας μια πλατφόρμα που σας βοηθάει να κατανοήσετε και να συμμετέχετε στη διαβούλευση, αφιερώνοντας μόνο 5’ - 15’.

Δείτε τη πλατφόρμα

Στη πλατφόρμα μπορεί κανείς να δει συνόψεις (συνολικά, ανά κεφάλαιο ή ανά άρθρο), ή και όλο το κείμενο της κανονιστικής. Μπορεί επίσης να δει το τι σημαίνει πρακτικά η κανονιστική για τη γειτονιά του πάνω σε έναν διαδραστικό χάρτη. Το σημαντικότερο, μπορεί να αφήσει σχόλια και να ψηφίσει σε σχόλια άλλων, τόσο σε κομμάτια του κανονισμού, όσο και τοποθεσίες και γεωγραφικά σύνολα στο χάρτη. Τα σχόλια είναι δημόσια και φαίνονται στη πλατφόρμα, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό ώστε να μπορέσουμε αργότερα να μετρήσουμε το πόση επιρροή είχε η διαβούλευση στο τελικό κείμενο που θα διαμορφωθεί. Παράλληλα, τα σχόλια στέλνονται αυτόματα στο email του δήμου (με CC στο χρήστη), με ένα ευγενικό μήνυμα που ζητάει από το δήμο να συμπεριλάβει το σχόλιο στη διαδικασία της διαβούλευσης:

Η πλατφόρμα δεν υποστηρίζεται από το δήμο (άλλωστε δε ρωτήσαμε κανέναν για να τη φτιάξουμε), όμως φυσικά ενημερώσαμε το αρμόδιο τμήμα, και παραμένουμε στη διάθεση του δήμου για να βοηθήσουμε όπως μπορούμε στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και ουσιαστικότερη συμμετοχή των Αθηναίων στη διαβούλευση, καθώς και στην αξιοποίηση των όποιων σχολίων προκύψουν.

Οι διαβουλεύσεις είναι πλέον μέρος του OpenCouncil, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί από οποιοδήποτε δήμο για οποιαδήποτε κανονιστική παρόμοιας μορφής — και φυσικά θα την προσαρμόσουμε με χαρά στις ανάγκες των δήμων συνεργατών μας.

Στο μεταξύ, αν έχετε γκρινιάξει ποτέ για τα πατίνια, ή αν τα λατρεύετε και τα χρησιμοποιείτε καθημερινά, ή ακόμα και αν είστε εταιρεία μικροκινητικότητας, μπείτε στη πλατφόρμα και αφιερώστε λίγο χρόνο στο να καταλάβετε το τι λέει ο κανονισμός για τα πατίνια, να ψηφίσετε σε σχόλια άλλων, και να αφήσετε τα δικά σας.

Subscribe now

Πριν ξεκινήσουμε, δύο μέρη που μπορείτε να μας βρείτε:

Ακολουθήστε μας στο instagram

Μπείτε στο discord μας

Τι είναι το ανοιχτό λογισμικό;

Το ανοιχτό λογισμικό (open source software) είναι λογισμικό του οποίου ο πηγαίος κώδικας είναι δημόσια διαθέσιμος. Αντίθετα με το ιδιόκτητο λογισμικό, όπου έχεις πρόσβαση μόνο στο τελικό προϊόν χωρίς να ξέρεις πώς λειτουργεί εσωτερικά, το ανοιχτό λογισμικό σου δίνει πλήρη διαφάνεια: μπορείς να δεις τον κώδικα, να τον κατανοήσεις, να τον τροποποιήσεις, αλλά και να τον επαναδιανέμεις ή και να τον χρησιμοποιήσεις εμπορικά.

Αυτή η διαφάνεια επιτρέπει συλλογική ανάπτυξη και βελτίωση: χιλιάδες προγραμματιστές παγκοσμίως μπορούν να συνεισφέρουν στο ίδιο έργο, βρίσκοντας bugs, προσθέτοντας λειτουργίες, ή βελτιστοποιώντας την απόδοση. Το αποτέλεσμα είναι συχνά πιο αξιόπιστο και ασφαλές λογισμικό από ό,τι θα μπορούσε να δημιουργήσει μία εταιρεία μόνη της. Συγκεκριμένα για το OpenCouncil, η ανοιχτότητα έχει σημαντικά οφέλη και μπορεί να προσφέρει σημαντικές εγγυήσεις στους δήμους συνεργάτες μας, όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω.

Τα περισσότερα ανοιχτά έργα λογισμικού χρησιμοποιούν συγκεκριμένες άδειες που ορίζουν τους όρους χρήσης. Μία από τις πιο γνωστές είναι η GPL (General Public License), που εφαρμόζουμε και στο OpenCouncil. Η GPL εξασφαλίζει ότι όποιος τροποποιήσει και αναδιανείμει το λογισμικό πρέπει να κάνει και τις δικές του αλλαγές διαθέσιμες με ανοιχτό κώδικα. Αυτό αποτρέπει το "free-riding": κάποιος δεν μπορεί να πάρει το λογισμικό μας, να το βελτιώσει, και να το πουλάει ως κλειστό προϊόν χωρίς να επιστρέψει τις βελτιώσεις που θα κάνει στην κοινότητα.

Το μοντέλο του ανοιχτού λογισμικού δεν είναι καινούριο: μερικά από τα πιο σημαντικά προγράμματα που χρησιμοποιούμε καθημερινά, όπως ο Firefox, το Android, το Linux, και μεγάλο μέρος της υποδομής του διαδικτύου, είναι χτισμένα πάνω σε ανοιχτό κώδικα. Ακόμα και μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες όπως η Google, η Microsoft και η Meta συνεισφέρουν ενεργά σε ανοιχτά έργα.

Στην περίπτωση του OpenCouncil, αυτό σημαίνει πλήρη διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας της πλατφόρμας – από τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η απομαγνητοφώνηση, μέχρι τη λογική παραγωγής συνόψεων και την εξαγωγή θεμάτων από τις συνεδριάσεις.

H σημασία της ανοιχτότητας

Το OpenCouncil είναι ανοιχτό με δύο σημαντικούς τρόπους: το λογισμικό μας είναι ανοιχτού κώδικα, και τα δεδομένα τα οποία κρατάμε (πλην ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων των χρηστών που κάνουν εγγραφή στο OpenCouncil) είναι επίσης ανοιχτά, έχουν δηλαδή ένα ανοιχτό σε όλους API.

Η σημασία του ανοιχτού κώδικα

Το OpenCouncil πωλείται σε δήμους (ο τρόπος που τιμολογούμε είναι δημόσιος και διαθέσιμος σε όλους στο opencouncil.gr/about). Πως μπορεί λοιπόν λογισμικό το οποίο είναι ανοιχτού κώδικα να πωλείται παράλληλα; Συγκεκριμένα, γιατί ένας δήμος να πληρώσει συνδρομή στο OpenCouncil, αφού επιτρέπεται να πάρει τον κώδικα και να στήσει τη πλατφόρμα ο ίδιος, χωρίς να πληρώσει τίποτα;

Το λογισμικό – τουλάχιστον το καλό λογισμικό – εξελίσσεται συνεχώς. Η ανάπτυξη λογισμικού δεν είναι μόνο προγραμματισμός, αλλά συμπεριλαμβάνει πρώτα από όλα το να μιλάς σε χρήστες, να καταλαβαίνεις τις ανάγκες τους, να τις καταγράφεις και να τις προτεραιοποιείς, καθώς και το να να παρέχεις τεχνική υποστήριξη. Σε ένα έργο σαν το OpenCouncil, που πωλείται στο δημόσιο και ασχολείται με τη δημοκρατία στην αυτοδιοίκηση, όλα τα παραπάνω είναι ακόμη πιο σημαντικά.

Όταν ένας δήμος συνεργάζεται με την OpenCouncil, στη πραγματικότητα παίρνει πολλά περισσότερα από το ίδιο το λογισμικό. Η δουλειά μας δεν σταματάει στην ανάπτυξη της πλατφόρμας, αλλά συμπεριλαμβάνει την συνεχή τεχνική υποστήριξη και την ανάπτυξη νέων λειτουργιών σε συνεργασία με το δήμο. Παράλληλα, αναλαμβάνουμε το να μιλήσουμε με αιρετούς, πολίτες και δημοσιογράφους και να προωθήσουμε το έργο μας — θα βρείτε πολλά παραδείγματα στο instagram μας.

Παράλληλα, το να είναι το OpenCouncil ανοιχτό δίνει κάποιες πολύ ισχυρές εγγυήσεις στους δήμους - συνεργάτες μας:

• Συνέχεια: Αν η OpenCouncil σαν εταιρεία σταματήσει να υπάρχει μετά από κάποια χρόνια, ο δήμος μπορεί να συνεχίσει τη λειτουργία του OpenCouncil με κάποιο άλλο ανάδοχο, ή υποστηρίζοντας τη λειτουργία του εσωτερικά.

• Αποφυγή υπερκοστολόγησης: Κάθε άλλη ιδιωτική εταιρεία έχει κάθε δικαίωμα να πάρει το λογισμικό που φτιάξαμε εμείς και να μας ανταγωνιστεί προσπαθώντας να πουλήσει το OpenCouncil σε δήμους – με μόνη προϋπόθεση όποιες αλλαγές κάνει να είναι δημόσιες και ανοιχτού κώδικα. Αν λοιπόν κάποιος πιστεύει πως υπερχρεώνουμε, έχει όλα τα μέσα για να προσπαθήσει να κάνει αυτό που κάνουμε για λιγότερα χρήματα.

• Διαφάνεια: Το OpenCouncil απομαγνητοφωνεί και επεξεργάζεται δηλώσεις αιρετών στα αποφασιστικά όργανα του δήμου, και προσπαθεί να το κάνει με πολιτικά ουδέτερο τρόπο. Ως εκ τούτου, η πλήρης διαφάνεια είναι ο καλύτερος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να αποδείξουμε και να εξασφαλίσουμε πως το OpenCouncil είναι πολιτικά ουδέτερο. Για παράδειγμα, αν κάποιος θέλει να δει τον τρόπο με τον οποίο το OpenCouncil παράγει συνόψεις για τα λεγόμενα των δημοτικών συμβούλων, μπορεί να ανοίξει τον κώδικα και να το δει.

Η σημασία των ανοιχτών δεδομένων

Το ΟpenCouncil έχει επίσης και ένα ανοιχτό API: αυτό σημαίνει πως τα δημόσια δεδομένα που υπάρχουν στην βάση δεδομένων του OpenCouncil (π.χ. οι απομαγνητοφωνήσεις, οι συνόψεις, τα θέματα, τα στατιστικά) είναι προσβάσιμα με έναν προκαθορισμένο, δομημένο προγραμματιστικό τρόπο. Έτσι, άλλες εφαρμογές μπορούν να “κουμπώνουν” πάνω στο OpenCouncil και να το επεκτείνουν. Φυσικά, ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα χρηστών, όπως τα λίγα στοιχεία που βάζουν οι χρήστες μετά την προαιρετική εγγραφή τους στη πλατφόρμα, δεν γίνονται διαθέσιμα μέσω του API.

Σημειώνουμε εδώ πως το API μας δεν είναι ακόμα πλήρες, ούτε καλά δοκιμασμένο. Αν θέλετε να το χρησιμοποιήσετε για οποιοδήποτε σκοπό, θα ήταν χρήσιμο να το συζητήσουμε πρώτα στο discord (ή να μας στείλετε ένα email στο hello@opencouncil.gr).

Η ανοιχτότητα των δεδομένων δίνει επίσης μια ακόμη σημαντική εγγύηση στους πελάτες μας: πως δεν τους “κλειδώνουμε” στη πλατφόρμα, και μπορούν οποιαδήποτε στιγμή να πάρουν τα δεδομένα που έχουμε παράξει από τις δημόσιες συνεδριάσεις τους (κάτι για το οποίο έχουν πληρώσει) και να τα κάνουν ό,τι θέλουν.

Πώς μπορείς να συνεισφέρεις;

Αν είσαι προγραμματιστής, μπορείς να ρίξεις μια ματιά στον κώδικα μας στο GitHub. Έχουμε φροντίσει ώστε να είναι εξαιρετικά απλό να τρέξεις το OpenCouncil τοπικά (απλώς ./run.sh). Ο πιο εύκολος τρόπος για να ξεκινήσεις να συνεισφέρεις είναι να δεις τα issues που έχουμε ανοιχτά — εκεί μπορείς να βρεις σημεία που χρειάζονται διόρθωση ή λειτουργίες που θέλουμε να προσθέσουμε.

Αν ασχολείσαι με το design (UX/UI), η συμβολή σου θα ήταν πραγματικά πολύτιμη. Ούτε εγώ, ούτε ο Ανδρέας έχουμε σχεδιαστικές γνώσεις και ό,τι βλέπετε στην πλατφόρμα το έχουμε φτιάξει μόνοι μας (πάντα παρέα με το AI). Είμαστε σίγουροι ότι υπάρχουν τεράστια περιθώρια βελτίωσης. Κάθε πρόταση, από μια μικρή αλλαγή σε ένα κουμπί μέχρι μια συνολική ιδέα για τη ροή του χρήστη, θα μας βοηθούσε πάρα πολύ να κάνουμε το OpenCouncil πιο όμορφο και εύχρηστο.

Αν απλώς σε ενδιαφέρει η διαφάνεια στην τοπική αυτοδιοίκηση, η γνώμη σου είναι πολύτιμη. Χρησιμοποίησε την πλατφόρμα, δες τις συνεδριάσεις του δήμου σου και στείλε μας τις παρατηρήσεις σου. Τι σου άρεσε; Τι σε δυσκόλεψε; Ποια λειτουργία πιστεύεις ότι λείπει; Επιπλέον, μπορείς να μας βοηθήσεις να δείξουμε στον δήμο σου ότι υπάρχει ενδιαφέρον, υπογράφοντας στο opencouncil.gr/petition (αυτή είναι μια καινούργια λειτουργία που δεν έχουμε προωθήσει ακόμη).

Κάθε συνεισφορά, μικρή ή μεγάλη, είναι πολύτιμη. Αν θέλεις να συζητήσεις οτιδήποτε, ο καλύτερος τρόπος είναι να μας βρεις στο Discord — μπορείς επίσης να μας πάρεις ένα τηλέφωνο στο +30 2111980212.

Πώς το ΑΙ γράφει κώδικα για εμάς

Μιλώντας για την τεχνική ανάπτυξη του OpenCouncil, δε μπορούμε παρά να κάνουμε μια σύντομη αναφορά στο πόσο δραστικά αλλάζει ο τρόπος που γράφουμε κώδικα καθημερινά. Η αφορμή για αυτή την αναφορά ήρθε την προηγούμενη εβδομάδα, όταν ο Ανδρέας έλαβε ένα email που τον προσκαλούσε σε ένα event του Cursor στην Αθήνα, καθώς βρισκόταν στο “top 1% των χρηστών του Cursor στην Αθήνα” (🎉).

Για όσους (ακόμα) δεν ασχολούνται με το αντικείμενο, σκεφτείτε εργαλεία όπως το Cursor και το Cline ως εξής: σου επιτρέπουν να περιγράφεις αυτό που θέλεις να πετύχεις σε απλά Αγγλικά, και σε μεγάλο βαθμό, γράφουν τον κώδικα για σένα. Αυτή η νέα γενιά εργαλείων έχει αλλάξει ριζικά την καθημερινότητά μας ως μηχανικοί λογισμικού.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι πατάμε πάντα ένα κουμπί και ο κώδικας γράφεται από μόνος του. Στην πράξη, λειτουργεί περισσότερο σαν ένας εξαιρετικά γρήγορος και ακούραστος (junior) προγραμματιστής: του ζητάμε να υλοποιήσει λειτουργίες, να γράψει tests (κώδικας που τεστάρει αυτόματα άλλο κώδικα), να εντοπίσει λάθη, να λύσει προβλήματα, να προτείνει βελτιστοποιήσεις, να δημιουργήσει documentation, ακόμα και να γράψει ένα καλό commit message ή PR description για τις αλλαγές που κάναμε.

Αυτή η νέα συνθήκη αναβαθμίζει αυτόματα και τη σημασία του documentation. Ένα καλό documentation παρέχει το απαραίτητο πλαίσιο (context) στα LLMs για να παράγουν πιο εύστοχο κώδικα, ενώ ταυτόχρονα λειτουργεί ως ο πρακτικός οδηγός για κάθε νέο contributor. Ουσιαστικά, εξελίσσεται στο κοινό σημείο αναφοράς (source of truth) που διαβάζουν τόσο οι άνθρωποι για να συνεισφέρουν, όσο και το AI για να γράψει κώδικα. Γι’ αυτό και του δίνουμε απόλυτη προτεραιότητα.

Για μια μικρή ομάδα δύο ατόμων, αυτή η ενίσχυση της παραγωγικότητας είναι καθοριστική. Μας επιτρέπει να χτίζουμε και να συντηρούμε μια πολύπλοκη πλατφόρμα όπως το OpenCouncil σε ταχύτητες που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα φάνταζαν αδιανόητες, ελευθερώνοντας χρόνο για να εστιάσουμε σε αυτά που έχουν πραγματικά σημασία: την κατανόηση των αναγκών των δήμων και των πολιτών και την ουσιαστική βελτίωση της πλατφόρμας.

Σε άλλα νέα…

Το τελευταίο καιρό ταξιδέψαμε αρκετά, τόσο στα Χανιά, όσο και σε άλλους δήμους στην Ελλάδα, δείχνοντας το OpenCouncil σε δήμους. Παράλληλα, φτιάχνουμε αρκετά πράγματα στο OpenCouncil ενώ προσπαθούμε να ισορροπήσουμε τη δουλειά που βάζουμε στο product, με το outreach σε πολίτες και τις προσπάθειές μας στα sales. Θα προσπαθήσουμε να γράφουμε πιο συχνά εδώ — περισσότερα σύντομα. Μέχρι τότε, ακολουθήστε μας στο instagram.

Όμως, ας ξεκινήσουμε με κάποια βασικά πράγματα για τα δύο επίπεδα αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα.

Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα: Περιφέρειες & Δήμοι

Η Ελλάδα έχει δύο επίπεδα αυτοδιοίκησης:

1. Πρώτος βαθμός: 332 δήμοι, με μεγαλύτερο το Δήμο Αθηναίων με περίπου 640 χιλιάδες κάτοικους και μικρότερο το Δήμο Γαύδου, με μόλις 142 μόνιμους κατοίκους. 16 δήμοι έχουν περισσότερους από 100 χιλιάδες κατοίκους, ενώ 50 έχουν λιγότερους από 10 χιλιάδες.

2. Δεύτερος βαθμός: 13 περιφέρειες, με μεγαλύτερη τη Περιφέρεια Αττικής με 3,8 εκατομμύρια κατοίκους, και μικρότερη τη Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με 194.943 κατοίκους.

Παράλληλα, στην Ελλάδα έχουμε 7 αποκεντρωμένες διοικήσεις, οι οποίες είναι διαφορετικές από τις περιφέρειες. Δεν εκλέγονται, αλλά διοικούνται από συντονιστές που διορίζονται από την κεντρική κυβέρνηση. Λειτουργούν ως ο "εκπρόσωπος" του κράτους στην περιοχή τους και είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο νομιμότητας των αποφάσεων των δήμων και των περιφερειών.

Αυτή η δομή καθιερώθηκε με το πρόγραμμα Καλλικράτης το 2010, που αντικατέστησε το παλιότερο πρόγραμμα Καποδίστριας. Ο Καλλικράτης συνένωσε πολλούς μικρότερους δήμους σε μεγαλύτερους για καλύτερη διοίκηση και οικονομίες κλίμακας.

Δήμοι: η καθημερινή διοίκηση

Κάθε δήμος λειτουργεί ως μια μικρή τοπική κυβέρνηση με συγκεκριμένη δομή και αρμοδιότητες.

Οι βασικές απ’ αυτές είναι η καθαριότητα και η διαχείριση απορριμμάτων, η συντήρηση κάποιων δρόμων και πεζοδρομίων, οι παιδικοί σταθμοί και τα σχολικά κτίρια, το πράσινο και οι κοινόχρηστοι χώροι, ο πολιτισμός και αθλητισμός, η κοινωνική πρόνοια και η αδειοδότηση καταστημάτων.

Οι δήμοι συχνά έχουν δομές και εταιρείες που ασχολούνται με τομείς της αρμοδιότητας τους. Ως μερικά παραδείγματα, ας δούμε κάποιες δομές και εγκαταστάσεις του δήμου Αθηναίων που ίσως να μη γνωρίζατε:

• Ο Δήμος Αθηναίων λειτουργεί το Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων (Σοφοκλέους 35) μέσω του ΚΥΑΔΑ, το οποίο παρέχει ολοκληρωμένες υπηρεσίες (διανυκτέρευση, ιατρική φροντίδα, κοινωνική ενίσχυση) για άτομα χωρίς στέγη. Το 2024, ο ΚΥΑΔΑ εξυπηρέτησε 400 άτομα. Εδώ μπορείτε να δείτε μια πρόσφατη συζήτηση του δημοτικού συμβουλίου για την στελέχωση του ΚΥΑΔΑ.

• Ο Δήμος Αθηναίων λειτουργεί 25 λέσχες φιλίας, όπου τα άτομα της τρίτης ηλικίας μπορούν να αναζητήσουν ζεστασιά, κοινωνικές επαφές, διαπροσωπικές σχέσεις ή απλά ενημέρωση & ψυχαγωγία. Λειτουργούν σε επίπεδο γειτονιάς και προσφέρουν δραστηριότητες στα άτομα που έχουν μπει αισίως στην έβδομη δεκαετία της ζωής τους, αλλά και σε νεότερους συνταξιούχους.

• Ο Δήμος Αθηναίων έχει το δικό του ραδιοφωνικό σταθμό, τον Αθήνα 9.84! Δείτε μια πρόσφατη συζήτηση του δημοτικού συμβουλίου για την ακροαματικότητα, τη χρηματοδότηση, το περιεχόμενο και την ταυτότητα του σταθμού.

• Στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, πραγματοποιούνται ~900 εκδηλώσεις το χρόνο: συναυλίες, εκθέσεις, σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα.

• Το καταφύγιο του Σωκράτη είναι δομή του δήμου για τους τετράποδους αδέσποτους Αθηναίους.

Τα χρήματα των δήμων

Τα έσοδα των δήμων προέρχονται από τις εξής πηγές:

• Κεντρικό κράτος: Οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) αποτελούν τον κορμό των εσόδων, με συμβολή ~60% στα συνολικά έσοδα (2024). Σε αγροτικούς και ορεινούς δήμους, η εξάρτηση από τους ΚΑΠ φτάνει το 85-90%.

• Τοπική φορολογία και τέλη: Για παράδειγμα, τα Τέλη Καθαριότητας/Φωτισμού. Η τοπική φορολογική αυτοτέλεια στους ελληνικούς δήμους είναι μόνο 15-20%, που αποτελεί πολύ μικρό ποσοστό αν συγκριθεί με το 35-50% στη Γερμανία ή το >50% στις Σκανδιναβικές χώρες. Μεγάλο μέρος των τελών και των φόρων ενός δήμου μένουν ανείσπρακτα: Για παράδειγμα, ο Δημοτικός Φόρος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΔΦΗΧ) εισπράττεται μόνο κατά 67% λόγω αναποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου.

• Ευρωπαϊκές Πηγές: Ένα ~30% των εσόδων των δήμων προέρχεται από τα κρατικά ταμεία. Για παράδειγμα, οι δήμοι απορροφούν 1.2 δισ. ευρώ ετησίως από ΕΣΠΑ/ΤΑΑ, αλλά με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε μεγάλους αστικούς δήμους.

Τα χρήματα που εισπράττουν οι δήμοι δαπανώνται κατά βάση σε μόνιμες δαπάνες, όπως η μισθοδοσία (~50% το 2024) και λειτουργικά έξοδα (~28% το 2024) για ενέργεια, καθαριότητα και συντήρηση υποδομών.

Σχετικά με τους προϋπολογισμούς των δήμων, διαβάστε επίσης:

Take Back the City

Ανείσπρακτα €447 εκατομμύρια στην Αθήνα

Read more

2 years ago · 11 likes · 2 comments · Adam Markakis

Πώς διοικείται ένας δήμος;

Κάθε δήμος έχει:

• Τον δήμαρχο που είναι ο επικεφαλής, και εκλέγεται από τους δημότες.

• Το δημοτικό συμβούλιο, που αποτελείται από δημοτικούς συμβούλους που εκλέγουν οι δημότες. Ανάλογα με το πληθυσμό του, ένας δήμος μπορεί να έχει από 13 εώς 49 δημοτικούς συμβούλους.

• Τη δημοτική επιτροπή, της οποίας ο πρόεδρος ορίζεται από το Δήμαρχο, και τα μέλη εκλέγονται από το Δημοτικό Συμβούλιο σε μυστικές ψηφοφορίες (ξεχωριστά για τη παράταξη της πλειοψηφίας και της μειοψηφίας). Η παράταξη του δημάρχου έχει υποχρεωτικά τη πλειοψηφία. Θα μιλήσουμε για τις δημοτικές επιτροπές σε ξεχωριστή δημοσιεύση.

Επιπλέον, κάποιοι δήμοι έχουν δημοτικές κοινότητες. Σε αυτή τη περίπτωση, κάθε κοινότητα έχει προέδρους κοινοτήτων ή και κοινοτικά συμβούλια — περισσότερα για αυτό σε λίγο.

Το δημοτικό συμβούλιο είναι το κύριο αποφασιστικό όργανο και πρέπει να εγκρίνει όλα τα σημαντικά θέματα: τον προϋπολογισμό, τα τεχνικά έργα, τις κανονιστικές αποφάσεις (όπως κυκλοφοριακές ρυθμίσεις) και τη σύναψη δανείων ή συμβάσεων μεγάλης αξίας.

Ο Δήμαρχος είναι υπεύθυνος για την καθημερινή λειτουργία του δήμου και την υλοποίηση των αποφάσεων του συμβουλίου.

Ο Δήμαρχος ορίζει τους αντιδημάρχους του δήμου, ο αριθμός των οποίων εξαρτάται από το πληθυσμού του δήμου (π.χ. εώς 8 αντιδήμαρχοι για τους 16 δήμους άνω των 100 χιλιάδων κατοίκων, αλλά εώς 3 για τους δήμους εώς 5 χιλιάδες κατοίκους). Οι αντιδήμαρχοι λογοδοτούν στο δήμαρχο, και πρέπει να είναι υποχρεωτικά μέλη του δημοτικού συμβουλίου και της παράταξης του δημάρχου. Οι αντιδήμαρχοι μπορεί να έχουν καθ' ύλην αρμοδιότητες (π.χ. στην Αθήνα, η Ρωξάνη Μπέη είναι αντιδήμαρχος καθαριότητας) ή κατά τόπο αρμοδιότητες (π.χ. τα Χανιά έχουν αντιδήμαρχο παλαιάς πόλης).

Ένας άλλος σημαντικός θεσμός στη διοίκηση του δήμου είναι ο Γενικός Γραμματέας, που αποτελεί κρίσιμο συνδετικό κρίκο μεταξύ πολιτικής ηγεσίας και διοικητικής λειτουργίας, με νομικά καθορισμένο ρόλο. Πρακτικά, πρόκειται για το «δεξί χέρι του Δημάρχου», με κύριο ρόλο τον συντονισμό των δημοτικών υπηρεσιών και την υποστήριξη του εκτελεστικού έργου.

Το δημοτικό συμβούλιο και ο δήμαρχος εκλέγονται απευθείας από τους δημότες κάθε πέντε χρόνια. Από το 2021 (ν. 4804/2021) ο νικητής των δημοτικών εκλογών έχει τουλάχιστον το 60% των εδρών. Αυτό άλλαξε καθώς το παλαιότερο μοντέλο της «απλής αναλογικής» στερούσε σε πολλές περιπτώσεις τον επιτυχόντα δήμαρχο και περιφερειάρχη από τη δυνατότητα να ασκήσουν την πολιτική για την οποία εκλέχθηκαν, αφού δεν διέθεταν την αναγκαία πλειοψηφία στο δημοτικό και το περιφερειακό συμβούλιο αντίστοιχα.

Το δημοτικό συμβούλιο

Οι συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων διέπονται από τον εκάστοτε κανονισμό δημοτικού συμβουλίου. Πριν μερικές εβδομάδες, τέθηκε σε ισχύ ο νέος Πρότυπος Κανονισμός Δημοτικών Συμβουλίων (δείτε το κείμενο του πρότυπου κανονισμού στο tax heaven, ή τη διαδικασία στο mitos), στον οποίο το κάθε δημοτικό συμβούλιο μπορεί να κάνει κάποιες αλλαγές και έπειτα να ψηφίσει.

Στην αρχή της δημοτικής περιόδου, το δημοτικό συμβούλιο εκλέγει το προεδρείο του δημοτικού συμβουλίου, επικεφαλής του οποίου είναι ο Πρόεδρος (στο δήμο Αθηναίων, ο Εμμανουήλ Βελεγράκης). Με ευθύνη του προέδρου και του προεδρείου συγκαλείται το δημοτικό συμβούλιο, φτιάχνονται οι ημερήσιες διατάξεις, διαπιστώνεται η απαρτία, διευθύνεται η συζήτηση και τηρούνται τα πρακτικά.

Υπάρχουν τα ακόλουθα είδη συνεδριάσεων:

• Τακτικές συνεδριάσεις: Διεξάγονται τουλάχιστον μια φορά το μήνα. Ο Πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου δημοσιεύει μια πρόσκληση τρεις τουλάχιστον μέρες νωρίτερα, η οποία περιλαμβάνει την ημερήσια διάταξη — τα θέματα δηλαδή προς συζήτηση. Μπορείτε να δείτε τη τελευταία τακτική συνεδρίαση του Δήμου Αθηναίων στο opencouncil.gr.

• Κατεπείγουσες συνεδριάσεις: Όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη, ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου μπορεί να συγκαλέσει έκτακτο δημοτικό συμβούλιο ακόμα και την ίδια μέρα. Σε αυτή την περίπτωση, το δημοτικό συμβούλιο ψηφίζει στην αρχή της συνεδρίασης για το ποια θέματα κρίνονται κατεπείγοντα.

• Δια περιφοράς συνεδριάσεις: Για εξαιρετικά επείγοντα θέματα, ο πρόεδρος μπορεί να ζητήσει από τους δημοτικούς συμβούλους να ψηφίσουν και να εκθέσουν τις απόψεις τους ηλεκτρονικά ή μέσω τηλεφώνου. Οι αποφάσεις της δια περιφοράς συνεδρίασης αναφέρονται στο επόμενο τακτικό δημοτικό συμβούλιο.

• Ειδικές συνεδριάσεις λογοδοσίας: Μια συνεδρίαση στην οποία δε λαμβάνονται αποφάσεις, αλλά όπου «η Δημοτική Αρχή λογοδοτεί για το έργο και τη δράση της, όπως για πράξεις, παραλείψεις, υλικές ενέργειες ή τον προγραμματισμό και την εξέλιξη δράσεων». Στη συνεδρίαση συζητούνται έως δέκα (10) θέματα τα οποία τίθενται από τους Δημοτικούς Συμβούλους, και εώς δύο θέματα από τους προέδρους δημοτικών κοινοτήτων. Σε όλα τα θέματα οφείλει να απαντήσει εκπρόσωπος της Δημοτικής Αρχής (συνήθως ο δήμαρχος ή ο αρμόδιος αντιδήμαρχος). Μπορείτε να δείτε τη συνεδρίαση λογοδοσίας του Δήμου Χανίων για το πρώτο δίμηνο του ‘25 στο opencouncil.gr.

Κορμός της συνεδρίασης του δημοτικού συμβουλίου είναι η ημερήσια διάταξη, που είναι μια αριθμημένη λίστα των θεμάτων προς συζήτηση και ψήφιση. Κάθε θέμα της διάταξης έχει έναν εισηγητή, και μπορεί να συνοδεύεται και από μια εισήγηση, που αν και αποτελεί δημόσιο έγγραφο, συχνά δεν είναι εύκολα προσβάσιμο στους πολίτες.

Η συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου διεξάγεται ως εξής:

• Παρουσίες: Ο γραμματέας παίρνει παρουσίες, διαπιστώνει αν υπάρχει η απαιτούμενη απαρτία και ενημερώνει το πρόεδρο. Οι συνεδριάσεις λογοδοσίας είναι οι μόνες που δεν απαιτούν απαρτία, αφού κατά τη διάρκεια τους δε λαμβάνονται αποφάσεις.

• Ανακοινώσεις και ενημέρωση δημάρχου: Ο πρόεδρος διαβάζει στο σώμα τυχόν ανακοινώσεις, και ο δήμαρχος μπορεί να κάνει οποιαδήποτε ενημέρωση στο δημοτικό συμβούλιο.

• Συζήτηση προ ημερησίας διάταξης: Οι επικεφαλείς των παρατάξεων της αντιπολίτευσης, και έπειτα οι υπόλοιποι δημοτικοί σύμβουλοι, εκφράζουν τις απόψεις τους, θέτουν ερωτήσεις και ζητούν στοιχεία. Έπειτα, η δημοτική αρχή απαντάει, συνήθως μέσω του δημάρχου ή κάποιου αντιδημάρχου. Σε αυτό το τμήμα της συζήτησης δεν λαμβάνονται αποφάσεις ούτε γίνονται ψηφοφορίες.

• Εκτός ημερησίας διάταξης θέματα: Συχνά, τις τελευταίες ώρες πριν από ένα δημοτικό συμβούλιο (σπανιότερα και κατά τη προ ημερησίας συζήτηση) προκύπτουν έκτακτα θέματα τα οποία δεν μπήκαν έγκαιρα στην ημερήσια διάταξη. Σε αυτή τη περίπτωση, ο κανονισμός προβλέπει πως το δημοτικό συμβούλιο ψηφίζει πρώτα αν το κάθε θέμα είναι κατεπείγον και έπειτα ξεκινάει η συζήτηση και ψηφοφορία επί του κατεπείγοντος θέματος, η δομή της οποίας είναι παρόμοια με τη δομή των συζητήσεων των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης.

• Εντός ημερησίας διάταξης θέματα: Τα θέματα συζητούνται με τη σειρά. Ο εισηγητής του θέματος (συνήθως κάποιος αντιδήμαρχος ή ο δήμαρχος) εξηγεί την εισήγηση και η αντιπολίτευση κάνει διευκρινιστικές ερωτήσεις και τοποθετήσεις. Ο Δήμαρχος δικαιούται να έχει το τελευταίο λόγο. Έπειτα, το δημοτικό συμβούλιο ψηφίζει. Σχεδόν πάντα οι δημοτικοί σύμβουλοι σε μία παράταξη ψηφίζουν με τον ίδιο τρόπο, και όλα τα θέματα υπερψηφίζονται αφού η δημοτική αρχή έχει τουλάχιστον τα 2/3 των εδρών του δημοτικού συμβουλίου.

Θα μιλήσουμε πιο αναλυτικά για τα δημοτικά συμβούλια, τη δημοσιότητα τους, τη δυνατότητα συμμετοχής των πολιτών σε αυτά και το νέο πρότυπο κανονισμό σε μια ξεχωριστή δημοσίευση. Μέχρι τότε, μη ξεχνάτε: μπορείτε να βρείτε τα δημοτικά συμβούλια του Δήμου Αθηναίων και Χανίων στο Opencouncil.gr ✨.

Οι δημοτικές κοινότητες

Για να είναι η διοίκηση πιο κοντά στον πολίτη, οι μεγάλοι δήμοι χωρίζονται σε δημοτικές κοινότητες (παλαιότερα λέγονταν διαμερίσματα, και συχνά χρησιμοποιούνται ακόμα και οι δύο ονομασίες). Για παράδειγμα, ο Δήμος Αθηναίων έχει 7 δημοτικές κοινότητες ενώ η Θεσσαλονίκη 5.

Συχνά οι δημοτικές κοινότητες αποτελούν πρώην δήμους που συγχωνεύτηκαν με τον Καλλικράτη, διαμερίσματα μεγάλων πόλεων ή μικρά νησιά που ανήκουν σε μεγαλύτερο δήμο.

Οι κοινότητες εώς 300 κατοίκους διοικούνται από το πρόεδρο της κοινότητας. Οι κοινότητες άνω των 300 ατόμων έχουν το δικό τους κοινοτικό συμβούλιο που αποτελείται από 5 έως 15 μέλη. Ο πρόεδρος και το κοινοτικό συμβούλιο εκλέγονται παράλληλα με τις δημοτικές εκλογές, στο ίδιο ψηφοδέλτιο.

Τα κοινοτικά συμβούλια λειτουργούν ως η φωνή της γειτονιάς στο δήμο και είναι δημόσια και ανοιχτά σε όλους τους κατοίκους. Συζητούν τα τοπικά προβλήματα και προτείνουν στο δήμο τι έργα και δράσεις χρειάζεται η γειτονιά τους. Αν μένετε στο δήμο Αθηναίων, μπορείτε να βρείτε πότε συνεδριάζει το κοινοτικό συμβούλιο της γειτονιάς σας σε αυτή τη σελίδα και να πάτε — ειδικά αυτή την εβδομάδα συνεδριάζουν πολλά συμβούλια.

Τα συμβούλια των δημοτικών κοινοτήτων έχουν τις εξής αρμοδιότητες:

1. Αποφασιστικές: Σε συγκεκριμένους τομείς όπως η χορήγηση αδειών λειτουργίας επιχειρήσεων και η διαχείριση τοπικών έργων.

2. Γνωμοδοτικές: Σε θέματα πολεοδομίας, αξιοποίησης δημοτικών ακινήτων, και πολιτιστικών δράσεων.

3. Προτασιακές: Σχεδιασμός έργων για την επιχειρησιακή στρατηγική του δήμου.

Στην πράξη, οι αντιδήμαρχοι είναι αυτοί που συνεργάζονται πιο στενά με τις Δημοτικές Κοινότητες όταν αυτές φέρνουν ένα θέμα προς επίλυση στην Δημοτική Αρχή. Στα περισσότερα κοινοτικά συμβούλια που έχουμε πάει, ένα 75% του χρόνου της συνεδρίασης αφορά την επέκταση των αδειών μαγαζιών να παίζουν μουσική μετά τις 12.

Οι δημοτικές κοινότητες είναι ίσως ο πιο υποτιμημένος θεσμός της αυτοδιοίκησης: οι περισσότεροι από εμάς δεν ξέρουν τι είναι μια κοινότητα, ούτε σε ποια δημοτική κοινότητα ανήκουν. Θα μιλήσουμε για τις κοινότητες και τις συνεδριάσεις κοινοτικών συμβουλίων σε μια ξεχωριστή ανάρτηση.

Next up…

Υπάρχουν αρκετά θέματα και θεσμοί που δεν καλύψαμε σε αυτή τη δημοσιεύση. Σε μελλοντικές αναρτήσεις, θα μιλήσουμε για τη δημοσιότητα των συνεδριάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων και των Δημοτικών Επιτροπών, αλλά και για τη συμμετοχικότητα στην αυτοδιοίκηση, για την οποία υπάρχουν αρκετές νομικές προβλέψεις οι οποίες όμως χρησιμοποιούνται εξαιρετικά σπάνια. Θα μιλήσουμε επίσης ξεχωριστά για τις Δημοτικές Επιτροπές και για την Περιφέρεια και τα Περιφερειακά Συμβούλια, καθώς και για τις Δημοτικές Κοινότητες.

Η τοπική αυτοδιοίκηση είναι κρίσιμη γιατί είναι ο πιο κοντινός θεσμός στον πολίτη, και επηρεάζει την καθημερινή μας ζωή. Μπορεί να λύσει προβλήματα πιο γρήγορα από την κεντρική κυβέρνηση και επιτρέπει τη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.

Παρ' όλα αυτά, η συμμετοχή των πολιτών παραμένει χαμηλή, ίσως επειδή το σύστημα είναι περίπλοκο και δυσνόητο. Χρειαζόμαστε εργαλεία που σέβονται τους θεσμούς και τους βοηθούν να συμπεριλάβουν τη γειτονιά στη λήψη αποφάσεων. Τέτοια εργαλεία χτίζουμε με το OpenCouncil, προσπαθόντας να φέρουμε την τοπική αυτοδιοίκηση στους πολίτες. Περισσότερα για το πώς το κάνουμε, εδώ.

Subscribe now

Δείτε το τελευταίο Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας στo OpenCouncil

Ας μιλήσουμε για χρήματα

Σήμερα, η Schema Labs ανακοινώνει μια δωρεά των 100,000€ από το Helidoni Foundation που πραγματοποιήθηκε ήδη από το Νοέμβριο. Είμαστε εξαιρετικά ευγνόμωνες στον Δημήτρη Γεωργακόπουλο και τον Αλέξη Ζητρίδη για την εμπιστοσύνη τους και την έμπρακτη στήριξη τους. Εκτός από την χρηματοδότηση, το Helidoni μας βοηθάει καθημερινά στα πρώτα μας βήματα σαν μη-κερδοσκοπική οργάνωση, και σαν εταιρεία που επιδιώκει να βρεί δήμους-συνεργάτες για να εκπληρώσει το όραμα της.

Ως αποτέλεσμα αυτής της χρηματοδότησης, ο Β΄πληθυντικός συμπεριλαμβάνει πλέον και τη Μαρία, η οποία θα ασχοληθεί με το growth και με το σημαντικότερο ζήτημα όλων για εμάς: το να κάνουμε τους δημότες να ενδιαφερθούν για το δήμο τους. Η Μαρία θα σας συστηθεί σε ξεχωριστό post.

Αυτά τα χρήματα, μαζί με με το χρηματικό έπαθλο των 5,000€ της πρώτης θέσης από το Hackathon της Περιφέρειας Αττικής, θα χρησιμοποιηθούν κατά βάση για την ανάπτυξη του OpenCouncil τους επόμενους μήνες, και θα καλύψουν τη λειτουργία της Schema τουλάχιστον μέχρι και τον Οκτώβριο του 2025.

Πιο συγκεκριμένα, το budget μας μοιάζει κάπως έτσι:

Το παραπάνω budget ισχύει υπό το πιο πεσιμιστικό σενάριο: πως θα έχουμε μηδέν έσοδα (πέραν της ήδη εξασφαλισμένης δωρεάς) για τους επόμενους 12 μήνες. Καθώς κλείνουμε τους πρώτους μας δήμους, θα τροποποιήσουμε τον προϋπολογισμό μας με πρώτη προτεραιότητα το να μεγαλώσουμε την ομάδα μας.

Μικρό μυστικό: το budget μας είναι ήδη μεγαλύτερο από αυτό που αναγράφεται, καθώς έχουμε ήδη υπογράψει κάποιες πρώτες συμφωνίες.

Το νέο OpenCouncil

Μόλις δημοσιεύσαμε μια νέα έκδοση του OpenCouncil (https://opencouncil.gr), που πέρα από ένα ανανεωμένο UI, έχει τρεις βασικές νέες λειτουργίες: Βασίζεται πλέον σε αυτόματα εξαγώμενα Θέματα, έχει Τοποθεσίες και Λογαριασμούς Χρηστών.

Θέματα

Μέχρι χθες, μια συνεδρίαση στο OpenCouncil ήταν κατά βάση μια διαδραστική απομαγνητοφώνηση. Αυτή ήταν η πρώτη οθόνη που έβλεπε ένας χρήστης όταν άνοιγε μια συνεδρίαση:

Πλέον, η απομαγνητοφώνηση παίρνει δεύτερη θέση στο UI, και το OpenCouncil βασίζεται πάνω σε αυτόματα εξαγώμενα θέματα:

Κάθε θέμα έχει (πιθανώς) μια τοποθεσία, μια σύνοψη, μια ετικέτα θέματος (π.χ. Χώροι Πρασίνου) και κάποια στατιστικά. Έχει επίσης, μια λίστα από όλους τους ομιλητές που μίλησαν επί του θέματος, και μια σύνοψη για το τι είπε ο καθένας τους επί του θέματος. Τα θέματα έχουν επίσης ένα μοναδικό URL που μπορεί κανείς να μοιραστεί.

Παράλληλα, προβάλλουμε πρόσφατα θέματα από κάθε πόλη του ΟpenCouncil στην αρχική μας σελίδα:

Λογαριασμοί χρηστών

Καθώς κάνουμε onboard τους πρώτους δήμους, χτίσαμε ένα απλό σύστημα χρηστών για το OpenCouncil. Δημότες, υπάλληλοι του δήμου, δημοτικοί σύμβουλοι και αρχηγοί παρατάξεων μπορούν πλέον να έχουν λογαριασμό στο OpenCouncil:

• Οι δημότες δε μπορούν προς το παρόν να κάνουν πολλά πράγματα με το λογαριασμό τους στο OpenCouncil, όμως σύντομα θα μπορούν να ζητήσουν να ενημερώνονται για τα θέματα της γειτονιάς τους (δείτε παρακάτω), ή να μας ζητήσουν από το δήμο τους να υιοθετήσει το OpenCouncil, υπογράφοντας ψηφιακά ένα αίτημα προς το δήμο.

• Οι υπάλληλοι του δήμου θα μπορούν να επεξεργαστούν ό,τι αφορά το δήμο τους. Οι αρχηγοί των παρατάξεων (ή τα άτομα που θα ορίσουν εκείνοι) θα μπορούν να επεξεργαστούν όλα την παράταξη τους, καθώς και τα προφιλ των δημοτικών τους συμβούλων. Τέλος, οι δημοτικοί σύμβουλοι θα μπορούν να επεξεργαστούν τα δικά τους προφίλ.

Τοποθεσίες

Πλέον γνωρίζουμε τα γεωγραφικά όρια όλων των δήμων της Ελλάδας, και τα θέματα του OpenCouncil μπορούν να έχουν τοποθεσίες. Αυτό είναι ένα βασικό κατευθυντήριο βήμα για το product roadmap παρακάτω.

Product Roadmap

Μέσα στις επόμενες εβδομάδες, θέλουμε να εξελίξουμε το OpenCouncil ως εξής:

• Σύνδεση με τη διάταξη: πριν γίνει ένα δημοτικό συμβούλιο, το προεδρείο εκδίδει μια πρόσκληση που συνοδεύεται από την ημερήσια διάταξη της συνεδρίασης. Ενσωματώνοντας την ημερήσια διάταξη στο OpenCouncil, μπορούμε να ξέρουμε τι θα συζητηθεί σε μια συνεδρίαση πριν αυτή γίνει.

• Ενημέρωση πολιτών: Αν ξέρουμε τι πρόκειται να συζητηθεί πριν γίνει μια συνεδρίαση, μπορούμε να ενημερώσουμε τους δημότες που το έχουν ζητήσει πως ένα ζήτημα που τους αφορά θα συζητηθεί στο δημοτικό συμβούλιο (π.χ. κάτι που αφορά τη γειτονιά τους). Θέλουμε να το κάνουμε αυτό μέσω email, WhatsApp και Viber. Σε μεταγενέστερο στάδιο, μπορούμε να πειραματιστούμε με υπηρεσίες διαβούλευσης, ζητόντας σχόλια από τους πολίτες και μεταφέροντας τα στον εισηγητή του θέματος.

• Χάρτες: Θέλουμε να φτιάξουμε έναν χάρτη που θα δείχνει τις τοποθεσίες των θεμάτων που συζητούνται στο δημοτικό συμβούλιο. Έτσι, θα μπορεί κανείς να δει ποια θέματα έχει συζητήσει πρόσφατα το δημοτικό συμβούλιο για μια περιοχή.

• Αυτόματα TikToks και περιεχόμενο στα social: Όπως έχουμε ξαναπεί, ελάχιστοι άνθρωποι ενδιαφέρονται για την αυτοδιοίκηση αρκετά ώστε να μπουν μόνοι τους στο opencouncil.gr. Για αυτό, θέλουμε να φέρουμε την αυτοδιοίκηση στους δημότες, ποστάροντας με αυτοματοποιημένο τρόπο tiktoks και posts για κάθε θέμα που συζητάται στο δημοτικό συμβούλιο.

• Podcasts: Έχουμε σταματήσει τα podcast του δήμου Αθηναίων το τελευταίο καιρό — αλλά stay tuned, καθώς θέλουμε να τα ξαναχτίσουμε από την αρχή με τους πρώτους δήμους-συνεργάτες.

Σημειώστε πως το επίπεδο της αυτοματοποίησης σε όλα τα παραπάνω είναι πολύ μεγάλο: όλα τα παραπάνω κάνουν scale από το μικρότερο μέχρι το μεγαλύτερο δήμο της Ελλάδας.

Γιατί πουλάμε σε δήμους σαν μη-κερδοσκοπική εταιρεία

Η Schema, ως μη-κερδοσκοπική εταιρεία, δε μπορεί να μοιράσει μερίσματα στους εταίρους της. Δεν υπηρετεί λοιπόν τη κερδοσκοπία, αλλά τους καταστατικούς της σκοπούς, που είναι η ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών μέσω της τεχνολογίας.

Η OpenCouncil είναι θυγατρική της Schema, και είναι κερδοσκοπική εταιρεία. Συγκεκριμένα, είναι μονοπρόσωπη ΙΚΕ, που ανήκει κατά 100% στην μη-κερδοσκοπική Schema. Η OpenCouncil θα πουλάει υπηρεσίες και ψηφιακά προϊόντα σε δήμους και δημόσιους φορείς, και θα επιβαρύνεται των εξόδων ανάπτυξης του OpenCouncil. Από τα όποια κέρδη, διαμοιράζεται αρχικά ένα ποσοστό στους εργαζομένους της. Τα υπόλοιπα, πηγαίνουν ως μερίσματα στην Schema, η οποία μπορεί να τα χρησιμοποιήσει για την επιδίωξη των καταστατικών της σκοπών επανεπενδύοντας τα και σε άλλα projects.

Η Schema και η θυγατρική της OpenCouncil υλοποιούν το μοντέλο του Steward Ownership, και βλέπουν τα κέρδη ως μέσο για την επίτευξη κάποιου σκοπού.

Επίσης, το να πουλάμε σε δήμους δημιουργεί τα σωστά κίνητρα: To OpenCouncil πληρώνεται από το δήμο, άρα από τον δημότη, οπότε και οφείλει να παράγει ένα προϊον που χρησιμοποιείται από αυτοδιοικητικούς, δημοσιογράφους και πολίτες και κάνει τη καθημερινότητα τους καλύτερη. Σε διαφορετική περίπτωση, οι δήμοι δε θα συνεχίζουν να το αγοράσουν. Αυτό είναι ένα κίνητρο που λείπει από πολλές μη-κερδοσκοπικές οργανώσεις.

Και ένα ask…

Ψάχνουμε να μιλήσουμε σε (prospective) power users του OpenCouncil: αν είσαι δημοσιογράφος που ασχολείται με την αυτοδιοίκηση, δημοτικός σύμβουλος, μέλος κάποιας ομάδας ενεργών πολιτών, ή έχεις κάποια άλλη σχέση με την αυτοδιοίκηση, θα θέλαμε να σου μιλήσουμε. Ενδιαφερόμαστε ιδιαίτερα να μιλήσουμε σε χρήστες που είναι λιγότερο εξοικειωμένοι με την τεχνολογία.

Στείλε μας ένα mail στο hello@opencouncil.gr.

Ακολούθησε μας!

Πλέον, έχουμε Twitter, Instagram και LinkedIn, οπότε ακολούθησε μας για να βλέπεις τα νέα μας. Και φυσικά, κάνε εγγραφή σε αυτό το blog:

Subscribe now

Πριν 6 περίπου εβδομάδες, δημοσιεύσα το παρακάτω tweet. Από τότε, δουλεύω full-time στο OpenCouncil, και είναι καιρός να γράψω κάποια πράγματα για το πώς δουλεύει και γιατί υπάρχει, καθώς και για τη Schema Labs, τη non-profit κάτω από την ομπρέλα της οποίας λειτουργεί το OpenCouncil.

Το OpenCouncil θέλει να φέρει τα δημοτικά συμβούλια στους δημότες, και να κάνει το να ασχολείσαι με το δήμο σου φυσικό και εύκολο.

Μεταξύ άλλων, το OpenCouncil απομαγνητοφωνεί τις συνεδριάσεις των δημοτικών συμβουλίων, αναγνωρίζει ομιλητές, εξάγει συνόψεις από κάθε τοποθέτηση που γίνεται στη συνεδρίαση, παράγει στατιστικά, φτιάχνει σελίδες παρατάξεων και ομιλητών, κάνει όλες τις συνεδριάσεις αναζητήσιμες και φτιάχνει αυτόματα podcasts μετά από κάθε δημοτικό συμβούλιο.

Όμως ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

Πώς δουλεύει;

Το OpenCouncil κάνει τα ακόλουθα:

• Παίρνει τα βίντεο: Κατεβάζει τα δημοτικά συμβούλια από το YouTube. Τα ξανα-ανεβάζει σε ένα δικό μας server (S3), και τα προσφέρει στους χρήστες είτε σαν mp4/mp3 μέσω του API, ή με γρήγορο streaming (adaptive bitrate), χωρίς διαφημίσεις και δωρεάν.

• Απομαγνητοφωνεί: Καταλαβαίνει τους ομιλητές από τη φωνή τους (χρησιμοποιώντας PyAnnote), και απομαγνητοφωνεί όσα ειπώθηκαν (με το Whisper της OpenAI). Για κάθε λέξη και φράση που ειπώθηκε, ξέρουμε ποιος την είπε, ακριβώς σε ποιο χρόνο ειπώθηκε μέσα στο βίντεο, και πόσο βέβαιοι είμαστε πως απομαγνητοφωνήθηκε σωστά.

• Φτιάχνει περιλήψεις: Εξάγει συνόψεις για όλα όσα ειπώθηκαν στο δημοτικό συμβούλιο. Διαλέγει ένα ή περισσότερα tags για κάθε τοποθέτηση (π.χ. “Καθαριότητα”), από μια προκαθορισμένη λίστα 20 περίπου tags. Παράλληλα, φτιάχνουμε embeddings για κάθε τοποθέτηση, ώστε να είναι αναζητήσιμα, και να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από μελλοντικούς AI assistants.

• Βρίσκει τα θέματα που συζητήθηκαν: Φτιάχνει μια λίστα από θέματα που συζητήθηκαν στη συνεδρίαση. Για παράδειγμα, στη 31η Τακτική Συνεδρίαση της Αθήνας, συζητήθηκαν δεκάδες θέματα, όπως τα “Πλημμύρες και αντιπλημμυρικά έργα”, ”Πυρκαγιά σε χώρο μεταφόρτωσης απορριμμάτων” και “Οικονομική κατάσταση Τεχνόπολης”. Για κάθε θέμα, εξάγουμε τα ακριβή αποσπάσματα όπου κάποιος μιλάει για το θέμα, την λίστα των ανθρώπων που μίλησαν για το θέμα, και μια σύνοψη 2-3 προτάσεων.

• Παράγει υλικό για τα social media: Συγκεκριμένα, φτιάχνει ολιγόλεπτα βίντεο (σαν τα reels του Instagram, ή τα βίντεο στο TikTok) για κάθε θέμα που βρέθηκε στη συνεδρίαση, καθώς και podcasts. Αυτό είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό και σημαντικό πράγμα που κάνει το OpenCouncil. Περισσότερα στη συνέχεια.

• Φέρνει τα δημοτικά συμβούλια στους δημότες, με μια σειρά από τρόπους:

  • Μέσω του opencouncil.gr.

  • Στα social media: Το OpenCouncil μπορεί να δημοσιεύει αυτόματα reels, tiktoks και facebook posts (σύντομα). Ήδη φτιάχνουμε ένα αυτόματο podcast για τα δημοτικά συμβούλια του Δήμου Αθηναίων.

  • Μέσω προσωποποιημένων μηνυμάτων emails, WhatsApp και Viber (σύντομα).

  • Μέσω του API του OpenCouncil.

  • Σε PDFs που μπορούν να εκτυπωθούν, σαν παραδοσιακά πρακτικά.

Ωραία όλα αυτά, αλλά γιατί είναι σημαντικά;

Γιατί;

Η συμμετοχή στις εκλογές συνεχώς πέφτει. Συγκεκριμένα, για τις δημοτικές εκλογές της Ελλάδας παρατηρούμε την εξής τάση:

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες συμμετοχή στις εκλογές πέφτει σχεδόν σε κάθε εκλογική αναμέτρηση. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια, η συμμετοχή φαίνεται να πέφτει πιο γρήγορα σε μεγαλύτερους δήμους. Το 2023, στους μισούς περίπου μεγάλους δήμους (το 1/3 των δήμων με τους περισσότερους εγγεγραμμένους), η συμμετοχή ήταν μικρότερη από το 50%.

Αυτές οι τάσεις δεν εντοπίζονται μόνο στις αυτοδιοικητικές εκλογές, ούτε μόνο στην Ελλάδα.

Παράλληλα, το κράτος και η αυτοδιοίκηση είναι περίπλοκα. Είναι δύσκολο να ασχοληθεί κανείς, γιατί συχνά δε τα πολυκαταλαβαίνει. Μπορείτε να απαντήσετε στα ακόλουθα ερωτήματα; Η απάντηση στο καθένα από τα παρακάτω, επηρεάζει καθημερινά τις ζωές μας.

• Τι είναι μια δημοτική κοινότητα, τι διοικητικά όργανα έχει και πως σχηματίζονται; Για ποια θέματα αποφασίζει, και σε ποια δημοτική κοινότητα ανήκω;

• Ποιες είναι οι αρμοδιότητες του δήμου; Ποια θέματα πρέπει να περνάνε από το δημοτικό συμβούλιο, και για ποια αποφασίζει η δημοτική αρχή; Με τι ασχολούνται οι αντιδήμαρχοι και ο δήμαρχος; Τι αποφάσεις έχει πάρει το δημοτικό συμβούλιο πρόσφατα που μπορεί να με αφορούν;

• Πώς μπορώ να φέρω ένα θέμα στο δημοτικό συμβούλιο; Ποια θέματα μπορώ να φέρω, πόσες υπογραφές χρειάζομαι, και τι υποχρεώσεις έχει το δημοτικό συμβούλιο;

Αν διαβάζετε αυτό το blog, ίσως να ξέρετε τις απαντήσεις σε πολλά από τα παραπάνω. Ελπίζω όμως παράλληλα να αναγνωρίζετε πως η συντριπτική πλειονότητα των συμπολιτών μας δεν μπορεί να απαντήσει σε κανένα από τα παραπάνω ερωτήματα.

Η πολιτική απάθεια είναι πρόβλημα στην Ελλάδα και στις αναπτυγμένες δημοκρατίες γενικότερα. Αυτό είναι το πρόβλημα με το οποίο ασχολείται το OpenCouncil.

Ένα site σαν το OpenCouncil.gr που οργανώνει τα δημοτικά συμβούλια σίγουρα δεν αρκεί, γιατί δεν θα μπαίνει κανείς: οι πολίτες δε νοιάζονται αρκετά. Για αυτό, το OpenCouncil προσπαθεί να φέρει τα δημοτικά συμβούλια εκεί που είναι οι δημότες. Είναι ένας AI δημοσιογράφος, που βλέπει τα δημοτικά συμβούλια για να μη τα βλέπετε εσείς, διαλέγει αποσπάσματα και κάνει “ρεπορτάζ” στα social media. Ήδη φτιάχνουμε το podcast του OpenCouncil για την Αθήνα. Σύντομα, θα είμαστε σε όλα τα social media (TikTok, Instagram, Facebook) και στο inbox σας στο WhatsApp.

Aυτή η διαδικασία είναι αυτόματη και φτηνή στο μεγαλύτερο της κομμάτι. Aυτό σημαίνει πως το OpenCouncil μπορεί να δουλέψει από το μικρότερο δήμο της Ελλάδας (Δήμος Γαύδου) μέχρι το μεγαλύτερο (Δήμος Αθηναίων).

Ίσως, μόνο το εξής να είναι αρκετό για να βελτιώσουμε τις πόλεις που ζούμε: ένα ποσοστό των δημοτών κάθε δήμου (π.χ. ~1-5%) να βλέπει 2-3 TikToks το μήνα από το δημοτικό συμβούλιο του δήμου του στο TikTok. Να λαμβάνει ειδοποιήσεις στο WhatsApp του όταν το δημοτικό συμβούλιο συζητάει για το σχολείο που πηγαίνει το παιδί του, ή όταν η δημοτική κοινότητα αποφασίζει για την επέκταση του ωραρίων των καταστημάτων της γειτονιάς του. Και μελλοντικά, να μπορεί να πει τη γνώμη του, με την ίδια ευκολία που αφήνει ένα σχόλιο στο TikTok, ή απαντάει σε έναν φίλο του στο WhatsApp.

Τρία ✨μαγικά✨ πράγματα για το OpenCouncil

Υπάρχουν τρεις λόγοι που είμαι ιδιαίτερα ενθουσιασμένος για το OpenCouncil:

• ✨ Το OpenCouncil μπορεί να μπει σε κάθε δήμο, σήμερα. Δε χρειαζόμαστε τη συγκατάθεση του δήμου, κάποιο συμβόλαιο ή συνεργασία, γιατί τα δημοτικά συμβούλια είναι δημόσια πληροφορία. Χρειαζόμαστε απλώς τα βίντεο (ή τις ηχογραφήσεις, ή τα πρακτικά) των δημοτικών συμβουλίων. Παρόλα αυτά, αυτή τη στιγμή επικεντρωνόμαστε σε δήμους που έχουν δείξει κάποιο ενδιαφέρον.

• ✨ Το OpenCouncil ασχολείται με ένα τεράστιο πρόβλημα: αυτό της ενασχόλησης των πολιτών με τα κοινά, σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Το OpenCouncil μπορεί να λειτουργήσει εξίσου καλά στα περιφεριακά συμβούλια, στη βουλή και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

• ✨ LLMs + Σχεσιακές Βάσεις = Μαγεία: Η SQL βάση του OpenCouncil είναι μαγική. Κάθε λέξη, φράση και τοποθέτηση δημοτικού συμβούλου είναι μια σειρά στη βάση. Κάθε τοποθέτηση έχει μια σύνοψη και ένα embedding, μέσα στην ίδια βάση (με το pgvector). Αυτό σημαίνει πως όταν το OpenCouncil έχει αρκετά δεδομένα, σημαντικά ερωτήματα για την αυτοδιοίηκηση μπορούν να απαντηθούν με ένα απλό ερώτημα στη βάση του OpenCouncil:
  
  Ποιούς μήνες μιλάνε τα δημοτικά συμβούλια περισσότερο για τη καθαριότητα; Η απάντηση είναι ένα ✨SQL Query✨.
  
  Ποιά δημοτικά συμβούλια της χώρας ασχολούνται περισσότερο με αντιπλημμυρικά έργα; Η απάντηση είναι ένα ✨SQL Query✨.
  
  Μιλάνε λιγότερο και διακόπτονται συχνότερα οι γυναίκες από τους άντρες στα δημοτικά συμβούλια; Η απάντηση είναι ένα ✨SQL Query✨.
  
  Για ποιά θέματα μιλάει κυρίως ένας δημοτικός σύμβουλος; Η απάντηση είναι ένα ✨SQL Query✨.

Schema Labs, ο οργανισμός του OpenCouncil

Η ΟpenCouncil θα είναι ελληνική ΙΚΕ (for-profit εταιρία), που ανήκει εξ ολοκλήρου στη Schema Labs ΑΜΚΕ (Αστική Μη-Κερδοσκοπική Εταιρία). Αυτή η δομή βασίζεται στο μοντέλο stewards. Η Schema Labs κλείνει τις επόμενες ημέρες μια στρατηγική συνεργασία με το Helidoni Foundation, που θα της επιτρέψει να υποστηρίξει το OpenCouncil και μια σειρά από άλλα public interest tech projects τα επόμενα χρόνια. Περισσότερες πληροφορίες για αυτό, καθώς και τα δεκάδες ευχαριστώ που οφείλω σε όσους βοήθανε καθημερινά για να γίνει η Schema πραγματικότητα, σε ξεχωριστή μελλοντική ανάρτηση.

To OpenCouncil πωλείται σε δήμους, με συνδρομή ανάλογα με το μέγεθος του εκάστοτε δήμου. Μπορείτε να δείτε τις τιμές μας και να μάθετε περισσότερα στο opencouncil.gr/about.

Στο άμεσο μέλλον του OpenCouncil

Αυτή την περίοδο, δουλεύω σε μια σειρά από πράγματα γύρω από το OpenCouncil:

• Business Development — οι πρώτοι δήμοι: Αυτές τις εβδομάδες κλείνουμε τους πρώτους δήμους που θα χρησιμοποιήσουν το OpenCouncil από το 2025. Το πιο όμορφο σε αυτό είναι πως οι περισσότεροι δήμοι με τους οποίους μιλάμε, προέκυψαν οργανικά, μέσω του twitter. Δεκάδες πλέον δήμοι σε όλη την Ελλάδα έχουν επικοινωνήσει μόνοι τους για να φέρουν το OpenCouncil στους δημότες τους. Αν αυτό σας φαίνεται περίεργο, θα συμφωνούσα μαζί σας πριν 6 εβδομάδες. Περισσότερα για αυτό σε μελλοντική ανάρτηση.

• Product — Νέες λειτουργίες και βελτιώσεις:

  • Ένα νέο, πιο όμορφο και εύχρηστο UI/UX για όλο το OpenCouncil.

  • Καλύτερη αναζήτηση: η αναζήτηση αυτή τη στιγμή, αν και δουλεύει, συχνά δε βρίσκει αυτό που ψάχνεις.

  • Αυτόματη δημοσιεύση TikTok reels.

  • Προσωποποιημένα μηνύματα στο Whatsapp ή στο email των χρηστών που εγγράφονται.

• Ηiring — Social Strategist: Ψάχνω ένα άτομο που μπορεί να κάνει το να ασχολείται με τα θέματα του δήμου σου viral. Αν είσαι tech savvy, σε ενδιαφέρει το πρόβλημα του να κάνεις το κόσμο να ασχοληθεί με τα κοινά, και τα πας καλά με τα social media, αυτός ίσως να είναι ρόλος για εσένα. Θα δημοσιεύσω μια περιγραφή του ρόλου σύντομα, ακολουθήστε με στο twitter.

Αυτά για σήμερα. Μερικές από τις επόμενες αναρτήσεις σε αυτό το Substack θα είναι τα εξής:

• Ένα τεχνικό deep dive στο OpenCouncil, και η μαγεία των σχεσιακών βάσεων

• Γιατί η Schema είναι non-profit, και τα επόμενα projects της Schema (εκτός από το OpenCouncil)

• Γιατί προσπαθούμε να πουλήσουμε το OpenCouncil σε δήμους και αν πραγματικά οι πολιτικοί θέλουν τη διαφάνεια

• Το pitch του OpenCouncil στους δήμους της Ελλάδας

Μέχρι τότε, ακολουθήστε με στο twitter, ακούστε το podcast του OpenCouncil, στείλτε μου email στο christos@opencouncil.gr για οτιδήποτε, βρείτε με στο meetup της AstyLab την Τρίτη 18:30 στο ImpactHub (Καραϊσκάκη 28, Αθήνα) και στο AI Summit στο Ιδ. Νιάρχος στις 18 Νοεμβρίου, αφήστε ένα σχόλιο, και φυσικά…